Kunt u klussen? Koop een rijksmonument

De vraag Wij zijn gevallen voor een huis in een oudere stadswijk. Er moet nogal wat aan gebeuren, maar we hebben er veel zin in. Nu blijkt het een rijksmonument te zijn. Wat halen we ons daarmee op de hals?

Het antwoord Bij ‘rijksmonument’ denk je meestal aan een groot pand, een grachtenhuis of een kasteelachtig gebouw in het groen. Geschikt voor mensen met veel geld. Die altijd de juiste financiële constructies weten te vinden.

Maar een monument kan ook passen bij iemand met wat minder geld, die ter compensatie rijk is aan bijvoorbeeld technisch vernuft. Of handigheid: goed in timmeren, metselen, eenvoudig loodgieterswerk. Iemand die dit met eigen handen allemaal kan, maar ook in staat is om vakmensen gericht opdracht te geven. Zich niet blauw ergert aan ondeskundige werklieden met een grote mond en een grote radio, en de baas blijft in het bouwproces. Die, kortom, zin en tijd heeft om het monument een nieuw leven te bezorgen.

Ik weet niet of u voldoet aan één van deze profielen. Uit uw vraag proef ik dat het in uw geval niet gaat om een enorm pand. Dan valt de omvang van de klus wellicht mee. Het huis staat immers in een oudere stadswijk. Daar kregen de afgelopen jaren eenvoudige woningen, veelal uit de industriële revolutie van eind negentiende eeuw, de status ‘jong rijksmonument’. Omdat ze horen tot het cultureel erfgoed.

Waar begin je aan? Enerzijds beperkt de monumentstatus de vrijheid van verbouwen en renoveren. Veel hangt af van het regime en de mensen in uw gemeente. Daarover gaan de wildste verhalen. Maar evengoed kun je een liefhebber treffen, een goed team van meedenkende ambtenaren en deskundigen. Houd wel rekening met veel papierwerk vooraf en vele onduidelijke controles. Het lastigst is waarschijnlijk het vinden van goede vaklieden, mensen met een ambacht.

Voordelen van het bezit van een rijksmonument zijn er zeker. Zoals een forse aftrekpost bij de belastingaangifte, wanneer de herstel- en onderhoudskosten een bepaalde drempel overschrijden. En kans op een lening tegen een extra laag percentage via hypotheekfinanciering van het Nationaal Restauratiefonds. Dat is een stichting zonder winstoogmerk, opgericht in 1985 door het toenmalige ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur. Het Restauratiefonds werkt nu binnen de kaders van het ministerie van OCW en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (vroegere Monumentenzorg).

Misschien belangrijker dan die voordelen is het trotse gevoel in een huis met geschiedenis te wonen. Bovendien: goed gedocumenteerd, liefst met menselijke verhalen erbij, biedt zo’n pand met geschiedenis extra toekomstwaarde: euro’s. Zeker wanneer het geen geïsoleerd verhaal is, maar, zoals in uw geval, ingebed in de geschiedenis van een straat, een buurt, een stad.