Koolstofrijke micrometeorieten afkomstig van kometen

De aarde veegt dag in dag uit heel kleine deeltjes uit het zonnestelsel op. Deze micrometeorieten zijn zo licht dat ze niet in de dampkring verbranden en heelhuids het aardoppervlak bereiken. Franse onderzoekers hebben nu in oude sneeuw op Antarctica twee micrometeorieten gevonden die heel veel koolstof bevatten (Science, 7 mei). Ze zijn waarschijnlijk ontstaan in de buitenste en koudste delen van de oerwolk rond de zon, waar – 4,5 miljard jaar geleden – ook de kometen ontstonden.

De twee micrometeorieten, die respectievelijk deeltje 19 en deeltje 119 worden genoemd, doken op na het smelten en filteren van drie kubieke meter sneeuw die tussen 1955 en 1970 in de buurt van de Frans-Italiaanse poolbasis Concordia was gevallen. Die sneeuw is ultrazuiver, omdat er destijds nog geen menselijke activiteiten in dat gebied plaatsvonden. Microscopisch onderzoek in het laboratorium laat zien dat de twee micrometeorieten heel hoge concentraties koolstof bevatten, veel hoger dan tot nu toe in andere interplanetaire deeltjes waren gevonden.

Verder ontdekten Jean Duprat en collega’s dat het koolstofrijke materiaal zelf heel hoge concentraties deuterium bevat, een stabiele isotoop van waterstof. De deuterium/waterstof-verhouding is er 10 tot 30 maal zo hoog als in verbindingen die op aarde worden gevonden. Hoge deuteriumconcentraties komen ook voor in het gas van dichte interstellaire wolken waarin zich sterren vormen. Daarom werden zulke concentraties in interplanetaire deeltjes tot nu toe beschouwd als een aanwijzing dat deze deeltjes afkomstig zijn uit de ruimte tussen de sterren.

De onderzoekers vonden in de deeltjes echter ook mineralen die wijzen op kristallisatieprocessen in de vroegere schijf van oermaterie rond de zon. Daarom kunnen de deeltjes niet in de interstellaire ruimte zijn ontstaan, maar gaat het hoogstwaarschijnlijk om materiaal uit de koudste delen van de protoplanetaire schijf, waar ook de kometen ontstonden. Die zouden de deeltjes naar het gebied van de aardbaan kunnen hebben gebracht. Wellicht speelden zij zo een belangrijke rol in de vroegste chemische processen op de aarde – en misschien ook wel in de ontwikkeling van het leven. George Beekman