Dr. Zeepaard maakt zwaar gas

de proefjesfabriek

Deze week maakt Dr. Zeepaard een onzichtbaar gas: kooldioxide. Een beker vol zelfs en je kunt het nog uitschenken ook!

Wat heb je nodig? Witte azijn, bakpoeder, een mengbeker of een mok, waxinelichtjes, lucifers, en je vader of moeder.

Wat moet je doen? - Zet twee of drie waxinelichtjes op een rij en vraag je vader of moeder om ze aan te steken of doe het zelf als dat van je vader of moeder mag.

- Giet een laag azijn in de mengbeker.

- Kiep er een zakje bakpoeder bij.

- Houd je hand boven de beker zolang het mengsel bruist.

- Pak dan de beker en giet telkens een scheutje van de inhoud over een kaarsvlammetje, maar níet de azijn zelf! Dat voelt een beetje raar, want het lijkt alsof je niks schenkt, maar doe maar alsof het heel gewoon is. Zie je wat er dan gebeurt?

Hoe kan dat? Voor een mooie kaarsvlam heb je een lont nodig die doordrenkt is met brandstof (zoals hete paraffine uit het waxinelichtje), én zuurstof. Die zuurstof zit in de lucht. De dampkring – de lucht dus – bestaat namelijk voor een groot deel (21 procent) uit zuurstof.

In de beker heb je een ander gas gemaakt. Als je bakpoeder en azijn mengt, ontstaat er kooldioxide (CO2). Dat is zwaarder dan zuurstof en stikstof. Het blijft dus in de beker hangen. Dat zie je niet, want CO2 is doorzichtig, net als zuurstof en stikstof. Maar het is er wel en omdat het zwaar is, kun je het voorzichtig over de vlam uitgieten.

Als je dat doet, krijgt de kaarsvlam geen zuurstof meer. Zo dooft de kaarsvlam. Het is alsof de vlam stikt. En zo heb jij aangetoond dat er echt CO2 in de beker zat.

Margriet van der Heijden

PS In de dampkring zelf zit ook CO2. Het is maar heel erg weinig: minder dan eentiende van een procent.

PPS In plaats van bakpoeder werkt een eetlepel soda ook – soda prikt, dus raak het niet met je handen aan.

Meer: www.nrc.nl/kleinewetenschap