Anne Frank een Duits meisje? Ze voelde zich op en top Nederlands

Abram de Swaan staat in zijn bijdrage over Anne Frank een aantal keer stil bij het feit dat Anne officieel geen Nederlands staatsburger was (Opinie & Debat, 1 mei). Hoewel dit klopt, komt het wat bevreemdend over om haar vervolgens als een „Duits meisje” te bestempelen. Anne kwam als peuter naar Nederland en groeide op in Amsterdam. Ze voelde zich op en top Nederlands. In haar dagboek spreekt ze bovendien over ‘de Duitsers’ op een afstandelijke toon, ze beschouwt hen duidelijk als een ander volk. De Swaan insinueert tevens dat het Nederlands Annes tweede taal was, en complimenteert haar postuum met haar uitmuntende beheersing ervan („feilloos oor voor het Nederlands”). De complimenten van De Swaan zijn misplaatst. Zoals gezegd had Anne slechts haar peuterjaren doorgebracht in Duitsland. Haar vormende jaren bracht ze volledig door in een Nederlandstalige omgeving, hier vond dus ook haar taalontwikkeling plaats. Het ligt dan ook in de rede dat niet Nederlands, maar Duits haar tweede taal was. Uit passages in haar dagboek valt op te maken dat ze met haar vader Otto in het Nederlands communiceerde. Met haar moeder Edith sprak ze waarschijnlijk wel voornamelijk Duits, ofschoon dit niet veel voorstelde: met haar moeder had ze weinig contact. Nederlands was dus gewoon haar eerste taal. En zeg nou zelf: hoe waarschijnlijk is het dat iemand een zeer persoonlijk dagboek bijhoudt in zijn of haar tweede taal?

Vasco Lub

Rotterdam