Afrika minder kwetsbaar dankzij hervormingen

Export naar Azië levert Afrika geld, maar maakt het ook kwetsbaar. Optimisme voor de toekomst komt voort uit hervormingen en sterkere eigen financiën.

Het optimisme over economische groei in Afrika is terug. „Het was een inspanningstest, na eerst de oliecrisis, toen de voedselcrisis en daarna de financiële crisis”, zei deze week Donald Kabagura in Dar es Salaam bij de opening van het World Economic Forum over Afrika. „Twintig jaar geleden zou deze tegenspoed het vertrouwen van de zakengemeenschap hebben aangetast. Na een vertraging van de groei vorig jaar verwachten we nu weer een groei op dit continent van 5 procent en volgend jaar zelfs 6,4 procent”, aldus het hoofd van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank.

Afrika maakte de afgelopen tien jaar een belangrijke geopolitieke verschuiving door, weg van de eenzijdige oriëntatie op het Westen. Afrika verkoopt in toenemende mate grondstoffen aan China, India, Maleisië en andere Aziatische staten. De aanvankelijk zwaar getroffen landen waren dan ook grondstoffenexporterende landen, zoals Zambia, Congo en Nigeria. Het olierijke land Angola kende in 2007 twintig procent groei maar het jaar daarop kromp de economie. Botswana, rijk aan diamanten, kende vorig jaar zes procentpunt minder groei.

Voor Cosmas Butunyi, hoofd van het World Economic Forum, ligt de conclusie voor de hand. „Een belangrijke stap is diversificatie van de economieën”, zei ze in de Tanzaniaanse hoofdstad. „Zambia en Botswana zijn goeddeels afhankelijk van koper en diamanten en daarom kwam de daling van de grondstofprijzen hard aan. Hadden ze een betere landbouwsector gehad om op terug te vallen, dan was de klap minder hard aangekomen.”

Afrika investeert nog steeds te weinig in landbouw. Butunyi: „Afrika heeft groot potentieel. Maar waarom moet het nog steeds bijna al zijn rijst importeren? Zelfs de spade voor de kleine boeren komt van buiten het continent.”

De Wereldbank schroefde zijn groeiverwachting voor dit jaar op tot 4,2 procent, in vergelijking met 1,7 vorig jaar. Volgens een opiniepeiling van PricewaterhouseCoopers toont 77 procent van prominente Afrikaanse zakenlui zich optimistisch over de komende drie jaar, vergeleken met vijftig procent wereldwijd.

Het Internationale Monetaire Fonds brengt de verwachte groei in verband met de economische en financiële hervormingen doorgevoerd door de Afrikaanse regering, zoals een meer doorzichtig en consistent beleid, privatisering en bestrijding van corruptie. Toen de financiële crisis toesloeg waren de overheidsfinanciën in betere vorm dan tien jaar geleden.

Maar uiteindelijk blijft Afrika het armste werelddeel. „In Afrika bezuiden de Sahara zijn 265 miljoen mensen ondervoed en dertig procent lijdt honger”, zei Jacques Diouf van de Voedsel en Landbouworganisatie(FAO) deze week. Een geschatte veertig procent van de Afrikanen leeft van minder dan één dollar per dag.

Een grote belemmering voor economische groei is de onderontwikkeling van de energiesector. Donald Kabagura: „We lopen achter in deze sector en hebben enorme tekorten aan energie”.