€ 399 voor 1 kaartje Ajax-Feyenoord

Een nieuwe wet legt het doorverkopen van voetbal- en concerttickets aan banden. Tussenhandelaren maken woekerwinsten. Een enkele deinst niet terug voor intimidatie en diefstal. ‘Je hoorde wel wat ik zei. Pas je op?’

Voorbij het truckerscafé rijd je onder het viaduct van de A27 als vanzelf Hank binnen. Het kerkdorp aan de Biesbosch is omsloten door weilanden en water. Ooit leefden de mannen er van visserij, nu worden ze schilder, loodgieter of timmerman.

Deze maandagochtend staat de kerkdeur wagenwijd open. Oudere echtparen laten kleine honden uit. Inwoners vertellen ongevraagd wie in het dorp is geboren en, vooral, wie niet. Het dorp heeft ongeveer 3.700 inwoners, een voetbalvereniging, een supermarkt, een café.

Hoe kan het dat juist hier meer dan honderd kaarten voor het driedaagse popfestival Lowlands werden verkocht? Bewoners wijzen in de richting van een villa aan de rand van het dorp, bij de dijk. Twee manshoge steigerende, stenen olifanten sieren er de voortuin. Daar moet je zijn, zeggen ze.

In een hofje naast de kerk wonen de zussen Ria van der Pluijm (44) en Carry van den Bosch (38). De jongste trouwde de buurman van de oudste. Ze hebben dezelfde lichtblonde plukken in kortgeknipt haar en zitten net aan de koffie. De man van Ria is timmerman. Hij koopt wel eens kaarten voor de tickethandelaar die hij kent van vroeger. In ruil daarvoor krijgen ze van hem kaarten voor een uitverkocht concert van Anouk. Met korting.

De tickethandelaar doet niet open. Het was zijn bedrijf dat begin april kaarten aanbood voor de bekerfinale Feyenoord-Ajax toen die nog niet zou worden gespeeld over twee duels en de kaarten nog in de kluis van de voetbalbond lagen. Kaarten voor 399 euro. Telefonisch laat hij weten: „Sodemieter op. Jullie hebben het hele dorp lastiggevallen. Kom maar niet meer in het dorp. Anders krijg je problemen. Je hoorde wel wat ik zei. Pas je op?”

In Nederland mag je kaarten kopen voor een concert of wedstrijd en die aan een ander doorverkopen. Stel, je bent ziek en je nichtje kan wel.

Er zijn ook mensen die als broodwinning honderden kaarten doorverkopen voor twee, drie keer de oorspronkelijke prijs. Politici en toezichthouders willen dat bestrijden. De Eerste Kamer behandelt binnenkort een wetsvoorstel om de doorverkoop aan banden te leggen. De Consumentenautoriteit doet onderzoek naar onoorbare praktijken van tickethandelaren.

Vraag en aanbod

In een herenhuis in het centrum van Groningen pakt Sebastian Monteban, een lange man van 30 jaar, de jaarcijfers van zijn drie ticketbedrijven erbij. Omzet: 9 miljoen euro. Nettowinst: 900.000 euro. Dat zegt hij eind maart. Begin mei, na het lezen van dit verhaal, komt hij erop terug. Na een „boekhoudkundige correctie” komt hij uit op een verlies vorig jaar van 60.000 euro.

Met ruim vijftig mensen in dienst is hij een van de grootste tickethandelaren in Nederland.

Zeven jaar geleden studeerde hij af: commerciële economie in Groningen. In datzelfde jaar kocht hij acht kaarten voor een optreden van zangeres Shakira, voor vier tientjes per stuk. Anderen hadden er zes tientjes voor over. Tegen vergelijkbare winsten verkocht hij dat jaar ook kaarten voor Robbie Williams en de Rolling Stones. Hij vroeg zijn vrienden om voor hem in de rij te gaan staan.

Monteban is een van de ongeveer 25 professionele tickethandelaren, die tientallen websites beheren. De meeste bedrijfjes zijn niet groot: doorgaans een paar medewerkers in een callcenter. Maar samen zijn ze naar schatting goed voor 10 tot 15 procent van de totale ticketverkoop. Bij een gewild concert of belangrijke wedstrijd komen honderden tickets via handelaren bij de consument terecht.

Lang was het doorverkopen van kaartjes het werk van krabbelaars, die in De Telegraaf adverteerden en bij de entree met kaartjes zwaaiden. De omslag kwam in de jaren negentig met de opmars van de zogeheten ‘belevingseconomie’. Voetbal groeide uit tot een tak van de amusementsindustrie die in steeds grotere stadions een ‘ervaring’ bood. In dezelfde stadions geven artiesten lucratieve concerten en worden grote dansfeesten georganiseerd.

Ondanks de economische tegenwind is het aantal gegadigden voor de vele kaarten nog altijd enorm. Popfestival Lowlands was dit jaar binnen enkele dagen uitverkocht. De 40.000 kaarten voor dancefeest Sensation White waren in een weekend weg. Ook bij belangrijke wedstrijden van het Nederlands elftal of Ajax is de vraag veel groter dan het aanbod. Dat geldt ook voor een concert van Mika of Lady Gaga.

Fans hebben alles over voor een ticket en handelaren kunnen vragen wat ze willen. Zo zijn kaarten van 71 euro voor Sensation White bij handelaren te koop voor 129 euro. Een handelaar die honderd kaarten heeft, verdient op dat evenement bijna 6.000 euro.

Netwerken

Organisatoren van evenementen doen hun uiterste best om te voorkomen dat tickethandelaren meer dan een handjevol kaarten in handen krijgen. Zo mag iemand maar twee tot acht kaarten per persoon kopen. Toch weten tickethandelaren tientallen, soms honderden kaarten te bemachtigen voor een evenement. Hoe ze dat voor elkaar krijgen, daarover doen handelaren geheimzinnig.

Ze hebben netwerken van mensen die tegen een minimale vergoeding zoveel mogelijk kaarten voor hen kopen. Buren, vrienden en studenten bestellen concertkaartjes via internet. Op hun eigen naam, maar betaald door het ticketbedrijf. Soms gebruiken ze achternamen die net een letter verschillen, of op elkaar rijmen, of een reeks vogelnamen. Verzonnen namen, soms tientallen per evenement.

Steeds duiken daarbij dezelfde bankrekeningnummers en creditcardnummers op. Zo worden netwerken zichtbaar in Hank, in Moordrecht, Mijdrecht, Gouderak, Waspik, Reuver. Dorpen waar opvallend veel mensen kaarten kopen. Dorpen waar handelaren wonen of werken.

Tickethandelaren verzamelen voor voetbalwedstrijden kopieën van identiteitsbewijzen van bekenden, studenten, werknemers en klanten. Want het bezoeken van een heel gewilde voetbalwedstrijd kan meestal alleen met een clubkaart, die recht geeft op aankoop van één of meer kaarten. Die clubkaart moet worden aangevraagd op naam, met een kopie van je identiteitsbewijs. De voetbalclub of -bond weet zo dat de aanvrager geen stadionverbod heeft en niet meer kaarten koopt dan is toegestaan. Clubkaarten zijn twee tot vijf jaar geldig en worden vaak verlengd.

Dankzij de kopieën beschikt de firma M & M events in Hendrik-Ido-Ambacht over tientallen clubkaarten. Het bedrijf kan zo altijd aan genoeg kaartjes komen om zakelijke arrangementen aan te bieden voor voetbalwedstrijden.

Bekerfinale

Zaterdag 10 april. Het was de dag dat alleen seizoenclubkaarthouders van Feyenoord kaarten konden kopen voor die ene bekerfinale in Rotterdam. Feyenoordsupporters kampeerden voor Primerawinkels in heel Nederland. Het was mooi weer.

Anders dan op andere zaterdagen gingen een stuk of tien winkels niet om negen uur open. De winkeliers draaiden eerst hele series kaarten uit. Voor vaste klanten, zeiden ze toen de directie van Primera hen aansprak. Of onder die vaste klanten professionele handelaars waren, kan de winkelketen niet zeggen.

Zo ontstond vorig jaar op de kaartjes voor de interlands Nederland tegen Schotland een run. Oranje zou zich bij winst plaatsen voor het WK. Vóór de winkel openging, draaide de Primerawinkel in Moordrecht van 9 uur tot 9.05 uur 15 series van 8 kaarten uit. De kaarten doken op bij een bedrijf van Monteban. Bij een verkooppunt in Rotterdam werden op datzelfde moment 126 tickets geprint. Ook van die series kwamen kaarten bij een bedrijf van hem terecht. In een reactie zegt hij dat dit „kan kloppen”, omdat hij ook tickets inkoopt bij andere handelaren.

Voor de KNVB was het aanleiding om de afspraken met de winkelketen aan te scherpen. „Eerst een serie kaarten uitdraaien en dan pas opengaan mag niet meer, hebben we nogmaals aan Primera laten weten”, zegt Wilfred de Rooij van de KNVB.

De kaartendistributie kent meer lekken. Handelaren zeggen zelf aan kaarten te komen via sponsoren en via voetbalbonden van landen die niet meedoen aan een WK, maar er wel kaarten voor kunnen aanvragen. Ze hangen rond in hotels waar de FIFA ticketworkshops organiseert. De firma Ticket Unlimited ging een paar maanden geleden met het personeel naar Zuid-Afrika, waar binnenkort het WK is. Een bedrijfsuitje, en om kaarten te regelen.

De eigenaar van het Amsterdamse ticketbureau kent de organisator van Sensation White al jaren. Die levert hem al sinds de eerste editie van het feest in 2000 tweehonderd kaarten per dancefeest.

In de jacht op kaarten overschrijden handelaren soms de grens van wat is toegestaan. Zo zijn in Groningen de afgelopen jaren meer dan honderd clubkaarten aangevraagd op één adres in Groningen, waar voorheen een bedrijf van Sebastian Monteban was gevestigd. De handtekening en het bankrekeningnummer op de ruim honderd aanvraagformulieren zijn identiek, blijkt uit een dossier. Alleen de namen verschillen, net als de bijgevoegde kopieën van ID-kaarten. Op naam van al deze personen waren kaarten aangevraagd. Zonder dat zij hier van wisten, hebben sommigen verklaard.

Kaarten worden soms gestolen, vertelt directeur Peter van Ruijven van Ticketservice, een bedrijf dat voor organisatoren kaarten drukt en distribueert. Bij verkooppunten waar onbedrukte kaarten lagen, werd ingebroken. Een tickethandelaar deed zich voor als postbode en ging er vandoor met alle kaarten die die dag waren gedrukt.

Handelaren maken ook vervalsingen. Toen Ticketservice de kaarten voorzag van een plastic tussenlaag en uv-beveiliging, kochten handelaren goedkope tickets voor weinig gewilde concerten en bewerkten die tot dure tickets voor populaire concerten.

Medewerkers van Ticketservice hebben herhaaldelijk aangifte van bedreiging en diefstal gedaan, zegt Van Ruijven. Want ook intimidatie hoort bij het verwerven van lucratieve kaarten. Evenementenmarketeer Frank van Hoorn: „Ik organiseerde ooit een concert van de Pussycat Dolls, een groep die populair is bij een jong publiek. Na de kaartverkoop kregen we brieven van moeders: over kleerkasten die hen en hun jonge kinderen in de rij voor de kassa intimideerden om eerder aan de beurt te zijn.”

Websites

Organisatoren ergeren zich wild aan tickethandelaren. De ‘secundaire’ markt zorgt volgens hen voor te hoge prijzen, onveiligheid in de stadions en te grote groepen in theaterzalen. Bovendien verdienen partijen als Mojo en de KNVB liever zelf aan tickets.

Daarbij komt dat wederverkopers de organisatoren op internet inmiddels overschaduwen. Wie op een zoekmachine de naam van een artiest intikt, komt makkelijker op de website van een handelaar terecht dan bij een officieel verkoopadres. Handelaren maken hun websites zo dat ze altijd hoog scoren bij Google. Met veel trefwoorden, links naar andere sites en voor elk concert of voetbalwedstrijd een aparte domeinnaam. Ze noemen een website andre-rieu.ticketsnederland.nl („officiële tickets en arrangementen”) of andre-rieu.pepetickets.nl („Bestel hier officiële kaarten”).

„Handelaren maken van een wedstrijd Nederland-Schotland een aparte website”, vertelt Wilfred de Rooij van de KNVB. „Vaak gebruiken ze onze naam en ons logo. Als we een brief sturen, halen ze die van de site. Een paar maanden later gebruiken ze ons logo weer.”

De tickethandel is op internet ook dominant omdat handelaren toegangskaarten eerder aanbieden dan organisatoren. Directeur Dick van Zuylen van Mojo: „Handelaren kijken voortdurend op websites van artiesten en slaan al toe als er één schrijft: in augustus kom ik naar Nederland.” Ze speculeren erop dat ze altijd aan kaarten komen. Het heeft wat weg van short selling op de effectenbeurs: het verkopen van aandelen die je pas – tegen een lagere prijs – gaat inkopen als je moet leveren.

Telefonisch bedreigd

Mojo en de KNVB lieten in de gebruikersvoorwaarden zetten dat hun kaarten niet mogen worden doorverkocht. Cupido, een van de eerste tickethandelaren in Nederland, trok zich er niets van aan en moest eind jaren negentig voor de rechter verschijnen. De handelaar won. Doorverkoop is niet verboden.

Euro 2000, de organisator van het Europees kampioenschap in Nederland en België, had uiteindelijk meer succes tegen hetzelfde Cupido. De handelaar had 12.420 voetbalkaarten ingekocht en wilde die doorverkopen. Een bedreiging voor de veiligheid, vond Euro 2000, want het was onduidelijk wie de kaarten zou kopen. Met dit argument won de organisator het kort geding vlak voor aanvang van het toernooi.

Om greep te krijgen op de handel verkoopt Mojo de concertkaarten alleen nog maar via internet en callcenters. Door de computergegevens te analyseren probeert Mojo te achterhalen welke kaarten waarschijnlijk door handelaren zijn gekocht. Die worden geblokkeerd. Zo heeft het bedrijf afgelopen week nog kaarten geblokkeerd voor concerten van de Editors (200 kaarten) en Mika (700). De KNVB blokkeerde vorig jaar 850 kaarten voor de wedstrijd Nederland-Schotland. Tickethandelaar Monteban hecht eraan te vermelden dat klanten die door de blokkade werden getroffen „120 procent van het volledige aankoopbedrag inclusief verzendkosten” kregen vergoed.

De KNVB liet een recherchebureau onderzoek doen naar de doorverkoop van kaarten bij Nederland-Schotland. Een rechercheur werd meerdere malen telefonisch bedreigd. Hij kreeg te horen dat men wist waar hij woonde. Het recherchebureau gaf de opdracht terug.

Ook organisator Van Hoorn werd geïntimideerd. „Toen ik rechtszaken voerde, ben ik telefonisch bedreigd door een man die ik niet kende”, vertelt Van Hoorn. Nadat Mojo meerdere malen kaarten had geblokkeerd, werd bedrijfsjurist Ruben Brouwer vorig jaar november bedreigd. „Telefonisch werd me verteld dat het persoonlijke gevolgen voor me zou hebben als ik ermee door zou gaan”, vertelt Brouwer. Hij deed aangifte bij de politie.

Nieuwe wet

De organisatoren vestigen nu hun hoop op een nieuwe wet die onlangs door de Tweede Kamer werd aangenomen. De prijs die ticketbureaus rekenen mag maximaal 20 procent boven de oorspronkelijke prijs liggen. Op deze manier moet de tickethandel minder aantrekkelijk worden. „Met zo’n kleine marge loont het niet de moeite”, erkent bedrijfsleider Rogier van der Heijden van Ticket Unlimited. Hij zegt dat hij kaarten in de toekomst zonodig aanbiedt vanuit een ander land. Via internet.

Handelaren zeggen ook op andere manieren de wet te kunnen omzeilen. Bijvoorbeeld door de kaarten onderdeel te maken van een reis of een arrangement met een diner. De prijs van het kaartje en de prijs van reis of diner moeten wel afzonderlijk worden vermeld.