Wetenschap kort

Natuurkundigen berekenen massa van licht type quark

Door een onzer redacteuren

Rotterdam. Deeltjesfysici hebben voor het eerst nauwkeurig de massa van een licht type quark berekend. Quarks zijn de fundamentele bouwsteentjes van kerndeeltjes (protonen en neutronen) en van allerlei andere korter en langer levende deeltjes. Al die deeltjes bestaan uit combinaties van twee of drie quarks, en quarks komen nooit in hun eentje voor. Om quarkmassa’s vast te stellen moeten fysici dus uitgaan van metingen aan samengestelde deeltjes. Zo bepaalden ze al de massa van de drie zwaarste typen quarks (top, bottom en charm geheten) met 1 procent precisie. De massa’s van de drie overige, lichte types quarks (up, down en strange) hadden nog foutenmarges van 30 procent. Met verbeterde rekentechnieken is dat voor het strangequark teruggebracht tot 2 procent. Daarmee zijn nauwkeuriger voorspellingen mogelijk voor metingen met de LHC-versneller, bij Genève.

Olifant waarschuwt voor bijengevaar

Door een onzer redacteuren

rotterdam. Afrikaanse olifanten maken een laag en rommelend geluid op één bepaalde toonhoogte als er bijen in de buurt zijn. Olifanten die dat geluid via luidsprekers horen, vluchten met de koppen zwaaiend en de gevoelige slurf opkrullend. Dat meldt Lucy King van de universiteit van Oxford in een artikel van het tijdschrift PLoS one dat vorige week online verscheen. Olifanten hebben een hekel aan bijen, want als ze worden gestoken lopen ze wekenlang rond met zwellingen. Bewoners van Afrikaanse dorpen die last hebben van olifanten stellen soms bijenkorven rond hun dorp op. Dat houdt olifanten weg.

Fout in gen oorzaak Tourettesyndroom

Door een onzer redacteuren

Rotterdam. Het syndroom van Gilles de la Tourette, gekenmerkt door vocale- en bewegingstics, wordt veroorzaakt door een genetische fout in een enzym. Dat is althans de duidelijke oorzaak van de ziekte binnen een familie waarin een vader en alle acht zijn zonen en dochters Tourettepatiënt zijn. In The New England Journal of Medicine staat dat in dat gezin een enzym dat de aanmaak van de boodschapperstof histamine in de hersenen controleert een genfout bevat. Het is voor het eerst dat een veroorzakend gen is gevonden voor dit vaak binnen families voorkomende syndroom.