Vliegtuigen en gevels

Wat is de overeenkomst tussen vliegtuigbouwer Boeing en de Nederlandse gemeenten? Er ís een verband.

Eerst moet hier de constatering worden gedaan dat het vliegtuigongeluk met de Boeing 737 van Turkish Airlines, die op 25 februari 2009 kort voor de landing op Schiphol neerstortte, vooral werd veroorzaakt door menselijk falen in combinatie met technische mankementen aan het toestel. Het gevolg: 9 doden en 120 gewonden.

Uit het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, dat gisteren werd gepresenteerd, valt af te leiden dat de piloten fouten hebben gemaakt en wanneer ze juist hadden gehandeld, de crash wellicht hadden kunnen voorkomen.

Ook de Luchtverkeersleiding Nederland komt niet schadevrij uit het onderzoek. Zij heeft bij haar communicatie met de vliegtuigbemanning op enkele punten in strijd met haar eigen voorschriften gehandeld. En over de Inspectie Verkeer en Waterstaat constateert de onderzoeksraad dat zij niet heeft getoetst of de procedures die de Luchtverkeersleiding toepast, aan de internationale richtlijnen voldoen.

Dat is nogal een opsomming van slordigheden en nalatigheden, ook aan de kant van Turkish Airlines, omdat er volgens het onderzoeksrapport indicaties zijn dat de bemanning onvoldoende was getraind voor situaties zoals die zich kort voor het ongeluk op Schiphol voordeden.

Luchtvaartpersoneel zal fouten blijven maken, vliegtuigongelukken zullen van tijd tot tijd een schok veroorzaken. Des te meer reden voor autoriteiten om waarschuwingen voor technische tekortkomingen of andere mankementen buitengewoon serieus te nemen: preventie is meer dan het halve werk.

En hier past de link tussen Boeing en de gemeenten. De Onderzoeksraad voor Veiligheid en de VROM-inspectie stelden in 2007 dat bij veel kantoor- en woonflats sprake is van acuut instortingsgevaar. Zij hadden onderzoek verricht nadat in 2005 van het Hilton in Rotterdam gevelplaten waren neergestort en in 2006 de overkapping van een winkelcentrum in Leidschendam het begaf.

Binnenkort verschijnt een nieuw rapport van de VROM- inspectie waarin zij ingaat op de vraag wat er met de drie jaar oude waarschuwingen is gedaan. Het antwoord luidt: vrijwel niets. Niet door de eigenaren van de gebouwen, niet door de gemeenten die op de veiligheid daarvan toezicht horen te houden. Veelzeggend was een reactie die een woordvoerder van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in deze krant gaf. „Aangezien er nog nauwelijks echte ongevallen zijn gebeurd, is er weinig aandacht voor de gevels.” Een kwestie van prioriteiten dus. Zelden gaf iemand zo openhartig toe dat het spreekwoord over het kalf en de put juist kan zijn.

Een van de oorzaken van het vliegtuigongeluk was een probleem met het radiohoogtemetersysteem van het Turkse vliegtuig. De tekortkomingen daarvan, in de vloot Boeings 737-800, waren al jaren bekend bij de vliegtuigfabrikant en bij de Amerikaanse luchtvaartautoriteiten. Maar zij zagen dat niet als een veiligheidsprobleem. Nu wel.