Klein zand en plastic lava

In de antiaanbakkerij blijft het onrustig. Het oude Teflon is nog niet uitgeteld maar zand wint terrein. Bialetti, beroemd om het koffiepotje Moka Express van Alfonso Bialetti, is in Nederland onbekend als pannenfabrikant. De post bracht een koekenpan van Bialetti. Knalrode buitenkant, rood handvat, trouwjurkwitte binnenbodem. Wit? Meid toch, dat is besmettelijk, daar zie je elk vlekje op, dat is geen kleur voor de vloer van een koekenpan. Probeert u hem maar, zei importeur Pantrex uit Amersfoort. De witte coating is anti-kleef.

Hoe probeer je een pan? Geef hem een woesteling (m/v) voor intensief gebruik en vraag hem na driekwart jaar even terug te leen. Ongelofelijk, de vloerbedekking is nog zo wit als nieuw, geen krasje, geen bakvlek. Waar is deze Italiaan te koop in Nederland? Nergens, zegt de importeur van koffiepotjes, want in anti-kleef zijn Tefal en de Chinezen met spotgoedkope Teflonpannetjes hier de baas. Teflon is een polymeer die bij grote hitte week wordt en kan verdampen.

Wat zit er op de witte Italiaan? Noem het keramiek en je hoeft verder niks uit te leggen, denken fabrikanten. Teflon, plastic, doet de aarde kwaad, keramiek niet. En dus is keramiek milieuvriendelijk. Dat moeten we geloven. Het is voor burgers onmogelijk te controleren en de Consumentenbond weet nog niet van het bestaan van nieuwe anti-klevers en roersuddert nog steeds in een wok van Tefal.

Bijsluiter bij de Bialettipan: „Met keramiek anti-kleef komt puur natuur uw huis binnen die u helpt gezonder en meer in balans te koken.” Verderop: „Keramiek is ecovriendelijk, gemaakt van micropartikels silicium.” Silicium is zand. We kennen het al van Greenpan en BK Balans, identiek aan Greenpan-pannen die om hun milieuvriendelijkheid worden geroemd. Een coating van nanodeeltjes silicium. Of de deeltjes veilig zijn is niet zeker. Nanodeeltjes kunnen zo klein zijn dat ze dwars door een mens heen waaien en of ze daarbij wel of geen kwaad doen is ongewis.

Greenpan kondigt een nieuwe serie aan van roestvrijstalen pannen met een tussenlaag van aluminium. Er is nu ook een non-stick sauteuse van Greenpan, een roestvrijstalen koekenpan met hoogopstaande kraag. Mooi en handig. De testwoesteling heeft hem al in gebruik. Als er wat over de slijtvastheid te melden is hoort u, maar er is alweer nieuwer nieuws. Pannen van het merk Habonne Pure. „Good for nature, good for you.” Ze worden geïmporteerd door Habonne in Den Bosch. Gehard aluminium, „behandeld met een gloednieuwe milieuvriendelijke technologie”. „Uit respect voor het milieu is uw pan behandeld met een ecologische antiaanbaklaag, genaamd Lava. Deze heeft de karakteristieken van lava in de natuur.”

Een paar eerste oneerbiedige proeven geven te denken dat de sterke coating de weke fluorpolymeren gaat overleven waarmee nog altijd in de meeste huishoudens anti wordt aangebakken. Maar is het lava? De importeur weet het niet precies. Geeft u dan het nummer van de fabrikant even. Importeur: „Dan komt u toch weer bij mij terecht.” Hij laat de pannen in China maken. „Met Chinese lava?” Hij grinnikt ‘ja’.

Op een karton om de nieuwe pan staat een enkele aanwijzing met een spoor naar een fabrikant. Er wordt gejuicht over een „wereldwijd exclusief ecologisch productieproces” en: „duurzame groene anti-aanbak van Whitford Pfoa-vrij”. Pfoa, gebruikt bij de productie van onder meer Teflon, is wereldberucht, het breekt niet af in de natuur. Plasticfabrikanten die polymeren maken zonder daarbij de fluor Pfoa te gebruiken, zeggen dat ze milieuschoon werken. Whitford (www.whitfordww.com) zegt dat ook. Whitford Worldwide maakt polymeren. De lavacoating op de pannen van Habonne is sterk. Maar plastic.

Wouter Klootwijk