Geen plek op de radio voor het cabaretlied

Toen de Annie M.G. Schmidtprijs vorige week werd uitgereikt aan het nummer Nachtkaravaan van cabaretière Sara Kroos, tekstdichter Arthur Japin en componist Martijn Breebaart, was het natuurlijk prompt op Radio 2 te horen – de enige radiozender die nog ruimte biedt aan cabaret en kleinkunst. Een nummer dat is uitgeroepen tot het beste theaterlied van het seizoen, is groot nieuws voor zo’n zender. Ergens anders is het niet te horen. Ja, een optreden in Pauw & Witteman dat nu ook op YouTube te vinden is. Maar de radio heeft voor zo’n bekroond lied nergens anders zendtijd dan op Radio 2.

Althans: tot nu toe. Voor de winnaar van volgend jaar dreigt echter een complete radiostilte. De kans bestaat dat er dan geen enkel radiostation zal zijn dat zijn luisteraars laat horen welk lied de Annie M.G. Schmidtprijs van 2011 heeft gewonnen.

Alle programma’s over cabaret en kleinkunst, die op zondagavond op Radio 2 al jarenlang een aaneengesloten blok van 6 uur ’s avonds tot 1 uur ’s nachts vormen, moeten in het komende omroepseizoen naar Radio 5 verhuizen. De redenering luidt dat Radio 2 voortaan een jonger publiek moet trekken – bij voorkeur degenen die nog maar net de popzender Radio 3 zijn ontgroeid. Daarvoor worden zulke luisterliedjes niet geschikt geacht, hoe lekker ze ook swingen (zoals Nachtkaravaan).

Maar dan hoeft de liefhebber na de zomer toch alleen maar van Radio 2 naar Radio 5 te schakelen?

Was het maar zo eenvoudig. In het door doelgroepdenken beheerste Hilversum is Radio 5 de nostalgiezender voor een ouder publiek. Voluit heet het station zelfs Radio 5 Nostalgia. Aan die nieuwe omgeving zullen ook de makers van die kleinkunstprogramma’s zich moeten aanpassen. Hun repertoirekeuze dient beperkt te blijven tot de liedjes die bij de rest van de zender passen. Liefst veel Wim Sonneveld en Toon Hermans dus, en niet te vergeten: veel Annie M.G. Schmidt. Zij wel. Maar het ziet ernaar uit dat de winnaars van de naar haar genoemde prijs daar niet bij passen. Een nieuw lied levert per definitie geen nostalgie op.

Er was een tijd, nog maar een jaar of tien geleden, dat het cabaret- of kleinkunstlied (die termen kunnen gerust door elkaar heen worden gebruikt) leek uit te sterven. De toestroom van stand-up comedy op de cabaretpodia betekende dat er nauwelijks meer werd gezongen. De jury van de Annie M.G. Schmidtprijs van dit jaar signaleert echter naar waarheid dat het liedloze tijdperk definitief voorbij is. Claudia de Breij, Katinka Polderman, Kees Torn, Maarten van Roozendaal en vele anderen weten het lied weer een logische plaats in hun optreden te geven. En juist nu dreigt de radio als podium te verdwijnen. „Het kleinkunstlied wordt nog verder in de marge gedrongen”, zei juryvoorzitter Jacques Klöters, die als maker van het druk beluisterde zondagochtendprogramma Sandwich eveneens naar Radio 5 zal moeten.

Het cabaretpubliek was nog nooit zo omvangrijk als nu. Maar de radio wil daar straks niets meer van horen.