Britse patstelling

De verwarring is groot in het land dat zich erop laat voorstaan dat er, dankzij het kiesstelsel, altijd heldere meerderheden zijn. Maar nu even niet. De verkiezingen in Groot-Brittannië hebben een hung parliament opgeleverd. Bij gebrek aan een enkelvoudige meerderheid in het Lagerhuis moeten Britse politici zich verlagen tot coalitievorming.

En dat zal hun niet zo makkelijk afgaan. Niet alleen door gebrek aan ervaring, maar ook doordat de uitslag complex is. Want de Britse kiezer heeft vooral voor verwarring gezorgd.

De Labourparty van premier Brown is na 13 jaar regeringsmacht afgestraft en heeft circa 30 procent van de stemmen overgehouden. Maar qua zetels is de partij niet weggevaagd.

De Conservatieven van oppositieleider Cameron hebben onvoldoende geprofiteerd. Ze scoorden ruim 35 procent en hebben meer zetels heroverd dan ooit sinds 1931, maar ze hebben geen meerderheid in het Lagerhuis.

De Liberaal Democraten van rijzende ster Clegg stelden ronduit teleur door niet verder te komen dan ongeveer 22 procent. In het heetst van de strijd verloren ze zelfs zetels.

Hoewel de zetelverdeling niet exact vaststaat – ook omdat in enkele districten de verschillen zo klein zijn dat hertelling geboden is – kan al wel worden vastgesteld dat het Britse kiesstelsel dit keer geen uitkomst heeft geboden. En dat is niet zonder risico in crisistijd. Op de financiële markten is het pond vanochtend al gedaald.

Hoe lang de verwarring duurt, is onzeker. Volgens Brits gebruik mag de zittende premier, bij een hung parliament, het voortouw nemen om een nieuwe regering te vormen. Brown liet vannacht doorschemeren dat hij zich niet zomaar gewonnen geeft. Qua stemmental zou een coalitie tussen Labour en Liberaal Democraten voor de hand liggen.

Maar in het Lagerhuis is zo’n regering van een gestrafte en een teleurgestelde partij alleen met wat nationalistische partijtjes uit Wales en Schotland te vormen. Dat oogt niet stabiel. Hopelijk neemt Brown een voorbeeld aan premier Heath. Geconfronteerd met een hung parliament na een nederlaag liet die het initiatief aan oppositieleider Wilson.

Want Cameron en Clegg kunnen wel een simpeler coalitie sluiten. Maar dan zullen de Tories eerst door het stof moeten, omdat ze samenwerking in de campagne hebben afgewezen. Bovendien zijn de programmatische verschillen groter dan tussen Labour en Liberaal Democraten. Over bezuinigingen, bestuurlijke hervormingen en Europese samenwerking is er niet snel zicht op een werkbare overeenstemming.

Cameron zou er toch goed aan doen snel te wennen aan het idee dat hij Conservatieve stokpaardjes ter discussie moet stellen. Vanmiddag zou hij voor het eerst reageren. Clegg heeft daarop al een voorschotje genomen. De sociaal liberaal liet zich niet door Brown paaien, maar zei dat de Toryleider nu moet laten zien dat hij boven zichzelf kan uitstijgen.

Of een tweepartijencoalitie tussen Cameron en Clegg tot een stabiele regering leidt is de vraag, maar ze is nu de meest serieuze en beste optie voor Groot-Brittannië.