Alle moderne Europeanen zijn beetje Neanderthaler

Eén tot vier procent van het DNA van Europeanen is afkomstig van Neanderthalers. Dat is de verrassende conclusie van de langverwachte ontcijfering van het genetisch materiaal van de Neanderthaler. Die verscheen gisteravond in het wetenschappelijk tijdschrift Science.

Aan de analyse is vijf jaar gewerkt. Het DNA is geïsoleerd uit botten van drie Neanderthalervrouwen die gevonden zijn in een grot in Kroatië. Voor de analyse van het zeer gefragmenteerde en zwaar vervuilde DNA moesten nieuwe laboratoriumtechnieken ontwikkeld worden. Daarna kon 60 procent van het Neanderthalergenoom ontcijferd worden. Het project stond onder leiding van Svante Pääbo van het Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie in Leipzig.

De Neanderthaler (Homo neanderthalensis) is de naaste verwant van de moderne mens Homo sapiens. Hij leefde tot 30.000 jaar geleden, van West-Europa tot Zuid-Siberië. Een analyse van het Neanderthaler-DNA biedt het beste inzicht in welke genetische aanpassingen typisch zijn voor de moderne mens.

Daarnaast verheldert het onderzoek de geschiedenis van de Neanderthaler en de moderne mens. Homo sapiens heeft zijn voorganger niet ‘als een Blitzkrieg’ verdrongen, want de twee soorten mengden immers. In eerdere, beperkte analyses was zo’n genetische bijdrage juist niet gebleken. De Leidse Neanderthalerspecialist prof. Wil Roebroeks zegt: „Veel deskundigen gingen er tot dit onderzoek vanuit dat van interactie geen sprake was."

Dat blijkt nu een misvatting. Vooral niet-Afrikanen (Europeanen, maar ook Chinezen en Papoea’s) dragen de sporen bij zich van prehistorisch contact met Neanderthalers. 1 tot 4 procent van het DNA van de niet-Afrikanen is afkomstig van Neanderthalers.

Dat contact bestond, volgens de onderzoekers, in het Midden-Oosten, in de periode tussen 80.000 en 50.000 jaar geleden. Roebroeks: „Dat klopt aardig met archeologische vondsten in Israël. Daar zie je vanaf 100.000 jaar geleden eerst moderne mensen, en daarna Neanderthalers. En ze deden hetzelfde: ze gebruikten dezelfde stenen werktuigen. Dat is al heel lang een puzzel.”

De onderzoekers identificeren bovendien twintig DNA-fragmenten, met daarop een vijftigtal genen, die belangrijk zijn geweest bij de ontwikkeling van de moderne mens.

Morgen meer over de Neanderthaler in de bijlage Wetenschap.