Tweede keus maakte beloftes niet waar

Nigerianen noemden hem Baba-go-slow vanwege zijn besluiteloosheid. Wel gaf president Umaru Yar’Adua aanzet tot een oplossing in de Nigerdelta.

De 58 jaar oud geworden Umaru Yar’Adua had een speelbal moeten worden van zijn voorganger Olusegun Obasanjo, maar probeerde zich als president te ontdoen van Obasanjo’s patronage. Yar’Adua erkende de fraude bij zijn verkiezingszege in 2007 en beloofde ingrijpende hervormingen, maar hij handelde nadien zo traag dat de Nigerianen hem de bijnaam Baba-go-slow gaven. Zijn belangrijkste verdienste is vermoedelijk de vorig jaar afgekondigde amnestieregeling voor militanten in de olieproducerende Nigerdelta, maar mede door zijn langdurige ziekbed kon daar geen vervolg aan worden gegeven.

Yar’Adua overleed gisteravond, ruim vijf maanden nadat hij vanwege een hartontsteking zijn werk moest neerleggen. Vicepresident Goodluck Jonathan, die feitelijk al regeerde, wordt nu ook formeel president van Nigeria.

Het was velen een raadsel waarom de barse ex-generaal Obasanjo in 2007 de kleurloze Yar’Adua tot zijn opvolger koos. Obasanjo vertrok na acht jaar met tegenzin. Kennelijk hoopte hij via Yar’Adua invloed te blijven uitoefenen.

Yar’Adua kwam uit een welgestelde moslimfamilie in de noordelijke deelstaat Katsina. Het was zijn oudere broer Shehu die de familienaam politieke bekendheid gaf. Beroepsmilitair Shehu speelde een sleutelrol in de junta onder Obasanjo van 1976 tot 1979. Shehu werd in 1996 tegelijk met Obasanjo gearresteerd op last van de dictator Sani Abacha. Hij overleed een jaar later in zijn cel.

Het tragische einde van Shehu Yar’Adua bleek doorslaggevend voor de politieke opkomst van Umaru. Umaru begon zijn loopbaan als docent scheikunde. In 1999 bemachtigde hij de post van gouverneur van Katsina. Hij zou dat te danken hebben gehad aan hoge militairen, als compensatie voor Shehu’s dood. Umaru Yar’Adua was nooit een man van verdienste, maar de tweede keus.

Onder zijn gouverneurschap verbeterde het wegennet in Katsina, hij zorgde dat de boeren kunstmest hadden en liet scholen en ziekenhuizen bouwen. Hij kreeg de reputatie een nederig man te zijn. Ook toen al kampte hij met gezondheidsproblemen.

Politiek in Nigeria is een cynisch machtsspel dat zich ver boven de hoofden van de bevolking afspeelt. Alles draait om geld, connecties, etniciteit, regionale afkomst en religie. Ook in 2007. Een moslim uit het noorden was toen aan de beurt. Dus won Yar’Adua, een politicus zonder charisma of sprekerstalent, gouverneur van een niet erg belangrijke deelstaat.

Yar’Adua was traag en besluiteloos. Het verbeteren van het stroomnet stond bovenaan prioriteitenlijst; de elektriciteitsuitval bereikte dit jaar een record. Hij kwam met de amnestiemaatregel in de Nigerdelta, maar de onrust laaide er weer op nadat hij eind vorig jaar met ziekteverlof ging.

Zijn vrouw Turai ging een dominante rol spelen toen hij ziek was. Ze wist haar zieke man maandenlang voor iedereen af te schermen. Haar heerszucht veroorzaakte een politieke crisis, want vicepresident Jonathan kon de macht niet overnemen. Afrika’s volkrijkste natie leek stuurloos. Zo stierf Umaru Yar’Adua zoals hij geleefd had: altijd in de schaduw van andere, sterkere persoonlijkheden, in dit geval zijn eigen vrouw.