Nieuwe winstbelasting kan in het voordeel zijn van Rio Tinto

Mijnbouwbedrijven hebben geen goed woord over voor de door de Australische overheid voorgestelde winstbelasting. Maar die belasting kan een onverwacht voordeel betekenen voor op z’n minst één berouwvolle dealmaker. De voorgenomen joint venture van Rio Tinto met concurrent BHP Billiton ziet er nu onaantrekkelijk uit voor de aandeelhouders. De controversiële heffing verschaft Rio een excuus om opnieuw te onderhandelen, of zich eervol terug te trekken.

Toen de twee mijnbouwbedrijven overeenkwamen hun West-Australische ijzerertsmijnen onder één dak samen te brengen, had Rio te kampen met een schuldenlast van 39 miljard dollar. Dus ondanks het feit dat Rio had betoogd dat zijn eigen ijzerertsmijnen en infrastructuur beter waren dan die van BHP, gaf Rio de volledige controle uit handen zonder dat daar een premie tegenover stond.

Dat was bijna een jaar geleden. Sindsdien is de ijzerertsprijs meer dan verdubbeld, waardoor de winst van de mijnbouwbedrijven een impuls heeft gekregen. Bovendien heeft Rio zijn schulden naar hanteerbaarder niveau teruggebracht, via een aandelenuitgifte van 15 miljard dollar en de verkoop van bezittingen voor 10 miljard dollar. Het concern hoeft niet langer akkoord te gaan met voorwaarden die vanuit een positie van zwakte werden opgesteld.

De joint venture wordt ook minder aantrekkelijk naarmate de tijd verstrijkt. Rio ontvangt een bedrag van 6 miljard dollar ter compensatie van het feit dat zijn bezittingen groter zijn dan die van BHP. Maar dat wordt volgens een ingewijde op zijn beurt weer gecompenseerd om de vóór de sluiting van de overeenkomst ontvangen kasstromen glad te trekken. Rio heeft het eerste kwartaal 70 procent méér ijzererts verkocht dan BHP, zodat die 6 miljard dollar waarschijnlijk snel slinkt.

De nieuwe belasting hoeft de deal in technische zin niet onderuit te halen, en is nog niet meer dan een voorstel. Maar de marktwaarde van de mijnbouwbedrijven is er al wel door geraakt. De beurskoers van Rio is dinsdag met 7 procent gekelderd. Alleen dat al rechtvaardigt een heroverweging van de voorwaarden. Rio kan dan aandringen op een betere deal – of weglopen als die er niet inzit.

Rio zal misschien geen ruzie willen maken. Als de fusie mislukt, zou dat de tweede grote transactie zijn waar het mijnbouwbedrijf op terugkomt, na de afwijzing van de in 2009 overeengekomen kapitaalinjectie van de Chinese mijnbouwer Chinalco. Er liggen ook grote besparingen in het verschiet. Maar beter geen overeenkomst dan de verkeerde.