Het pijpen van de markt

Bij de bankencrisis anderhalf jaar geleden was iedereen ervan doordrongen dat in ieder geval de suggestie moest worden gewekt van regie. Bos, Brown en Sarkozy genoten ervan en speelden hun rol met verve. Banken gered, daadkracht getoond, en de rekening ging even in een la.

Bij de Griekse crisis lijkt alle regie zoek. Misschien zijn de verhaallijnen te gecompliceerd. Frauderende Grieken, zakenbanken die dubbelspel spelen, speculanten die op zoek gaan naar nieuwe doelwitten, landen die hebben verdiend aan de zonnige kijk op het leven van andere landen. Met ook nog een leading actress die weinig tekstvast is en in twee voorstellingen tegelijk speelt.

Na drie maanden zonder regie is de schade enorm. De sluimerende animositeit tussen knoflooketers en teutoonse egoïsten bloeit weer op. De rekening is bijna met de week hoger geworden. Een relatief klein probleem aan de rand van Europa is veranderd in een uitslaande brand die de hele eurozone bedreigt. Het gaat allang niet meer om gesjoemel met cijfers in Athene. Het gaat erom hoe Europa, de eurolanden, omgaan met een probleem.

Eind vorige week leek even de regie terug. Achter de schermen had Berlijn, met steun van Parijs, de voorwaarden opgesteld voor een noodlening. Los van de vraag of het een haalbaar plan is, met zulke draconische bezuinigingen die van Griekenland worden gevraagd, het is een plan. Met op de achtergrond een discussie over meer Europese controle op het begrotingsbeleid van landen.

Maar de garantie dat Griekenland voor twee jaar is voorzien, bleek niet genoeg. Het hielp ook niet dat bondskanselier Merkel begin deze week pleitte voor een nette manier om een land bankroet te laten gaan (gaat dat toch gebeuren dan?) en haar minister van Financiën afspraken wil voor de ‘herstructurering’ (lees: afwaardering) van schulden die landen hebben (is dat toch nodig dan?). Spanje en Portugal zijn de nieuwe doelwitten, want die hebben hoge particuliere schulden, slechte groeivooruitzichten en problemen met banken. Niet onoverkomelijk. Maar zoals El Pais gisteren schreef: slechte berichten zijn niet zo erg, veel erger is het ontbreken van goede berichten.

De Spaanse econoom Tano Santos verwijt Madrid, en de eurolanden in het algemeen, inertie. We hadden zelf de toon kunnen zetten, schreef hij. Nu moeten we dansen naar het pijpen van een paniekerige markt vol speculanten zonder scrupules, en dat van dezelfde kredietwaarderingsmaatschappijen die in de financiële crisis een twijfelachtige rol hebben gespeeld. Het is een nieuw teken dat Europa in de wereld langzaamaan minder relevant wordt.

Marc Leijendekker