Suriname verlangt naar het witte doek

De ooit achtentwintig filmtheaters in Suriname werden in de jaren tachtig gesloten. Nu kijkt „honderd procent van de Surinamers” uit naar de nieuwe TBL Cinema.

Het is doodstil in de enorme zaal van de TBL Cinema als het licht uit gaat en de eerste beelden op het ruim tien meter witte doek verschijnen. De twintig genodigden voor deze eerste presentatie houden hun adem in. Vandaag worden de eerste beeld- en geluidstesten gedaan met trailers van Amerikaanse films, die binnenkort ook hier te zien zullen zijn. De zaal raakt gevuld met diepe tonen uit de boxen. De beelden die volgen, spetteren van doek. Het is duidelijk: Suriname heeft weer een echte bioscoop, met vijf zalen.

Suriname ontbeert al twintig jaar een bioscoop. De ooit achtentwintig filmtheaters werden in de jaren tachtig gesloten. Door de opkomst van de dvd en grootschalige piraterij leek het niet meer rendabel om in Suriname een bioscoop te beginnen. Een groep van tien aandeelhouders, verenigd in TBL Cinema, durfde het avontuur toch aan en investeerde in een supermoderne bioscoop. Boven, in de technische ruimte met de meest geavanceerde apparatuur ter waarde van ruim een miljoen dollar, heeft initiatiefnemer en producent Eddy Wijngaarde zich teruggetrokken voor deze belangrijke test. „De Amerikanen vechten om de apparatuur die we hier hebben staan.”

Voor filmliefhebbers was het de laatste twintig jaar afzien. Als vrijwel het enige land in de Caraïbische regio kon je in Suriname niet naar de film. Zelfs kleine eilanden zoals Aruba en Barbados hadden goedlopende bioscopen. Sinds 2002 waren er wel de jaarlijkse filmfestivals als opmaat naar deze nieuwe bioscoop, maar gewoon op een rustige zondagavond even een filmpje pikken kon niet.

Een hele generatie jongeren groeide op zonder bioscoop. Niet dat ze daardoor de nieuwste films misten. Die verschijnen in Suriname namelijk vrijwel direct na de release in Hollywood in het illegale circuit op dvd’s, en zijn voor weinig geld te koop in een van de vele Chinese supermarkten.

Tot de jaren tachtig waren hier goedlopende filmtheaters met klinkende namen als Stars, Bellevue en Theater Tower, waar de nieuwste Hollywoodfilms werden vertoond. Met de opkomst van het militaire regime in de jaren tachtig werd onder leiding van Desi Bouterse de avondklok geïnstalleerd en mochten Surinamers na zes uur niet meer de straat op. Dat was de doodsteek voor de theaters. Toen het in de jaren negentig weer rustiger werd was de opkomst van de dvd de grote concurrent voor de bioscoop. Ook de laatste twee filmtheaters moesten sluiten.

Het oude theater Tower is nu een verzekeringskantoor. De ooit florerende bioscoop Stars is een van de vele casino’s van Paramaribo. Toen Wijngaarde jaren geleden zijn plan voor een multiplex ontvouwde, nam dan ook niemand hem serieus. Want hoe kun je de strijd winnen in een land waar zelfs tv-zenders – zonder de rechten daarvoor te hebben – illegaal de nieuwste films vertonen?

„Ik heb in totaal vijf marktonderzoeken laten doen, en ook vergelijkende onderzoeken van de Antillen en Trinidad bestudeerd”, zegt Eddy Wijngaarde. „Honderd procent van de Surinamers wil dat er een bioscoop komt. Ook jongeren die niet met de bioscoop zijn opgevoed verlangen naar het witte doek.” Wijngaarde wil ook de dialoog aan gaan met de televisiestations en illegale dvd-verkopers. „We proberen of we via het zogenoemde window-model kunnen gaan werken: eerst de film in het theater, daarna op dvd en vervolgens op de televisie.”

Wijngaarde won inmiddels al twee processen. „Soms los je het ook gewoon op met praten. Op ons jaarlijkse filmfestival had ik Hotel Rwanda geprogrammeerd en ik had er de rechten voor. Een van de televisiestations zond die film in dezelfde week uit, zonder ook maar de rechten ervoor te hebben. Zo gaat dat hier. Ik heb gebeld en ze hebben de programmering meteen gecanceld.”

Ondanks de scepsis over de haalbaarheid van het megaplan staat de bioscoop er. De bouw is bijna klaar. Het hele project, ruim acht miljoen dollar, is volledig gefinancierd vanuit het Surinaams bedrijfsleven.

In de ruime foyer staat nog niet veel, maar bij de opening over enkele weken, hopelijk voor de verkiezingen van 25 mei, zullen er grote loungebanken staan. Er komt een speciale wijn- en tapasbar en een restaurant. Onder in de bioscoop openen grote kledingmerken als Tommy Hilfiger en Victoria Secret filialen. Achter de bar staat een speciale wasmachine voor 3D-brillen. 3D-films worden gezien als de redding van de bioscoopwereld en daarom zijn twee zalen er voor uitgerust.

Wijngaarde: „We zijn volledig gedigitaliseerd. De apparatuur die hier staat is top of the line, alles is volledig geautomatiseerd. In Nederland vind je dit nog nauwelijks. Alles is ook volledig beveiligd. Pas door de juiste codes in te voeren krijg je toegang tot een filmlicentie. Het is dus onmogelijk om illegale kopieën te vertonen.”

Met de modern ogende bioscoop krijgt het culturele leven in Suriname een oppepper, aldus Wijngaarde. „Door film leer je verschillende werelden kennen. Daarmee zie je je eigen realiteit in perspectief. Voor een jonge natie als de Surinaamse is dat zeker niet onbelangrijk. ”

Toch wordt het een uitdaging om de bioscoop straks draaiend te houden. Niet iedereen in een land waar nog altijd de helft van de mensen onder het bestaansminimum leeft zal zich een kaartje van drie tot vier euro kunnen veroorloven. Dan blijft de Chinese supermarkt met dvd’s voor de helft van dat geld een uitkomst.