Alsof het Churchill himself is

Vlak voor de verkiezingen ligt Clegg voor op Brown en zit hij Cameron op de hielen.

Met zijn boodschap – ‘Weg met het verrotte kiesstelsel’ – wil Clegg donderdag winnen.

Een maand geleden hadden veel Britten nog nooit van hem gehoord. Nu benadert de populariteit van Nick Clegg (43), leider van de Britse Liberaal Democraten, die van de oorlogspremier Winston Churchill. „De grote man is in aantocht”, roept een vrouw in het Zuid-Londense Streatham het massaal opgekomen publiek toe in een buurtcentrum alsof Churchill zelf uit zijn graf is herrezen. „Dit is een gedenkwaardig moment in ons politieke leven.”

En daar is hij, de man die de campagne voor de Lagerhuisverkiezingen van 6 mei op zijn kop heeft gezet. Breed glimlachend en met zijn Spaanse echtgenote Miriam aan zijn zijde baant hij zich een weg naar het podium, waar een jonge zwarte vrouw het publiek net nog heeft toegezongen dat „met God alles mogelijk is”. Woorden die niet erg aan Clegg besteed zouden zijn geweest: hij is een verklaard atheïst.

Terwijl ouders met kinderen op de arm camera’s omhoog houden om dit moment te vereeuwigen, steekt Clegg van wal met een gepassioneerde aanklacht tegen misstanden in Groot-Brittannië. Tegen een belastingstelsel dat de kleine man onevenredig hard raakt, tegen een onderwijssysteem dat kinderen onvoldoende meegeeft, tegen een samenleving, waar „mensen die aan de verkeerde kant van de spoorbaan zijn geboren” een decennium korter leven dan welgestelde stadgenoten. „Hoe durft Labour te beweren dat het de belangen van de mensen in Streatham goed heeft behartigd”, roept Clegg luid, „wanneer de partij hen in werkelijkheid zo in de steek heeft gelaten”.

Een instemmend gejuich is zijn deel. Zoals zijn gehoor ook klapt wanneer hij zijn Conservatieve rivaal op de korrel neemt. „Hij is al bezig de maat van de gordijnen van Downing Street te nemen”, spot Clegg. „Maar ik heb een boodschap voor David Cameron: in dit land erf je de macht niet, je moet die verdienen.”

Nagenoeg hetzelfde verhaal heeft Clegg anderhalf uur eerder met evenveel succes afgestoken op een veld in Lewisham East, een andere niet bijster welvarende wijk in Zuid-Londen. Net als in Streatham bestond zijn gehoor deels uit partijactivisten, maar zijn praatje trok ook veel nieuwsgierigen, die nu voor het eerst overwegen voor de ‘Lib Dems’ te kiezen.

Een maand geleden namen nog weinigen de Liberaal Democraten serieus. Dat veranderde half april door de eerste van drie televisiedebatten tussen de leiders van de drie grootste politieke partijen. Clegg verraste de conservatieve leider Cameron (Tories) en premier Gordon Brown (Labour) toen met zijn optreden. Handig presenteerde hij zich als de grote vernieuwer, als alternatief voor de twee gevestigde partijen die het politieke toneel al zo lang beheersen. De Lib Dems konden het land in een nieuwe richting duwen, betoogde hij.

Critici wijzen erop dat er wel wat valt af te dingen op Clegg als vernieuwer. Hij loopt al vele jaren mee in de politiek, onder meer in het Europees Parlement, en zijn wortels in de welgestelde bovenlaag zijn bijna net zo diep als die van Cameron.

Maar zijn boodschap sloeg aan bij miljoenen kijkers, die woedend waren op hun politieke vertegenwoordigers. Vooral het schandaal van vorig jaar, waarbij veel Lagerhuisleden hun inkomen naar believen bleken aan te vullen door een extreem coulant declaratieregime, vervreemdde velen van de grootste partijen, Labour en de Conservatieven. Bovendien profiteert Clegg ervan dat veel kiezers na dertien jaar zijn uitgekeken op Labour. Voor velen van hen is stemmen op de Tories echter een stap te ver.

Prompt begon Cleggs partij zo aan een steile klim in de opiniepeilingen. Drie dagen voor de verkiezingen, van donderdag, ligt ze voor op Labour en zit ze de Conservatieven op de hielen. Althans in stemmental. Door eigenaardigheden van het districtenstelsel zullen de Lib Dems naar verwachting ver achterblijven in zeteltal.

Juist tegen dat zijns inziens oneerlijke kiesstelsel voert Clegg campagne. „Weg met het verrotte kiesstelsel”, hield Clegg zijn gehoor in Lewisham East voor. Ook dat spreekt velen aan. De 29-jarige Robin Willmott, een website-ontwerper, bijvoorbeeld. „Dat oneerlijke kiesstelsel is voor mij de voornaamste reden om de Lib Dems te steunen”, zegt hij. „De grote partijen willen gewoon op de oude voet verdergaan.”

In een ontmoeting met kiezers in Richmond, een welvarend deel van Londen, drukte Clegg zijn toehoorders op het hart zich voor verandering in te zetten. „Gevestigde belangen in de politiek veranderen nooit tenzij ze daartoe worden gedwongen”, aldus Clegg. „Dit is een kans die we maar eens in een generatie krijgen om de zaken anders te regelen.”

Met wat geluk verkeren de Lib Dems na donderdag in een positie om daar in de regering wat aan te doen. In een coalitie, in hun eentje regeren zit er door het kiesstelsel niet in.

Bekijk het verkiezingsspotje van Nick Clegg, waarin hij de verkiezingsbeloften van zijn rivalen door Londen laat dwarrelen, via nrcnext.nl/links