Een schets van het slechtst denkbare

Een goed politicus moet altijd rekening houden met het zwartste scenario. Dit is een voorbeeld.

Half oktober 2010 doet Iran opnieuw een geslaagde proef met een raket voor de lange afstand. De Israëlische regering laat onmiddellijk weten dat ze zich, ter legitieme verdediging van de natie, alle vrijheid van handelen voorbehoudt. In een grote rede die door de televisie wordt uitgezonden en simultaan in het Engels wordt vertaald, beschuldigt de volgende dag de Iraanse president Ahmadinejad Israël en Amerika ervan onder valse voorwendselen een aanval op zijn land voor te bereiden. Maar Iran zal de agressors genadeloos afstraffen.

De campagne voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen op 3 november nadert intussen het hoogtepunt. De uiterst rechtse Tea Party-beweging is in opmars en verwijt president Obama een politiek van appeasement tegen de doodsvijanden van de natie. Op deze Iraanse raketproef reageert Obama met een nieuw beroep op China, Rusland en de Arabische wereld om tot een georganiseerd containment tegenover Teheran te komen. Israël wordt wel van het overleg op de hoogte gehouden, maar er verder niet in betrokken. Sinds het half mislukte bezoek van premier Netanyahu aan het Witte Huis dit voorjaar, zijn de betrekkingen bekoeld.

China en Rusland reageren gereserveerd op het Amerikaanse initiatief. De Tea Party eist actie. Grote demonstraties in Washington en New York, agressieve massabijeenkomsten in de zuidelijke staten. Rechtse media, Fox News, de talk radio van Rush Limbaugh, sympathiseren hartstochtelijk. Enquêtes melden dat nog maar 25 procent van de kiezers gelooft dat het land met deze president op de goede weg is.

Op 1 november wordt door een sluipschutter een aanslag op Obama gepleegd. Mislukt. Maar het land verkeert in een shock, vergelijkbaar met de toestand na de moord op Kennedy en 9/11. De massa’s schreeuwen om daden, maar Washington lijkt niet bekwaam tot handelen. De hele internationale gemeenschap is verstard.

Dan, op 2 november, doet de Israëlische luchtmacht een preventieve aanval op de Iraanse kerninstallaties. Televisiebeelden gaan de hele wereld over. De Israëlische regering meldt dat de aanval volkomen geslaagd is, Teheran spreekt van een smadelijke mislukking.

Wel heeft deze aanval de hele moslimwereld in staat van diepe beroering gebracht. In de groene zone van Bagdad vallen bij bomaanslagen 153 slachtoffers, in de Afghaanse stad Kandahar beginnen de Talibaan een nieuw tegenoffensief, Saoedi-Arabië dreigt met een olieboycot tegen het Westen. De olieprijs schiet omhoog, binnen een paar dagen tot 160 dollar per vat. Op de westelijke beurzen tuimelen de koersen.

De Veiligheidsraad komt in spoedzitting bijeen. Tegen een motie waarin Israël wegens agressie wordt veroordeeld, spreekt Amerika zijn veto uit.

Dit leidt in Teheran tot demonstraties die doen denken aan de Islamitische Revolutie van 1979 waarbij de sjah werd afgezet, ayatollah Khomeiny aan de macht kwam en het personeel van de Amerikaanse ambassade langdurig werd gegijzeld. Intussen neemt in Israël het aantal aanslagen van Hamas snel toe. Het is nog geen nieuwe intifada, maar het vredesproces ligt stil.

Na een paar weken is het duidelijk dat in het Westen een nieuwe oliecrisis is uitgebroken, waardoor het aarzelend economisch herstel wordt genekt. Zowel in Amerika als in Europa neemt de werkloosheid weer toe. In de Amerikaanse binnenlandse politiek gaat de ruk naar rechts met kracht verder. Ook onder de gematigde Republikeinen wordt de roep om actie sterker en Sarah Palin, intussen de populairste vrouw, overweegt nu ernstig om zich kandidaat te stellen voor het presidentschap. Maar wat voor soort actie stelt men zich voor? De grote legers die nog altijd in Irak en Afghanistan zijn, verslinden miljarden. Hierna nog een derde front openen door een oorlog tegen Iran is ondenkbaar. En bovendien staat het vrijwel vast dat de Europese bondgenoten, Canada en Australië, niet aan een dergelijke onderneming zullen meewerken.

Zo staat het Westen er begin 2011 voor: militair gebonden, in een nieuwe economische crisis en politiek diep verdeeld.

Het is niet gezegd dat het zo zal gaan, maar er is een kans.

U kunt online reageren op nrc.nl/hofland. Vermeld altijd uw volledige naam (reacties worden openbaar na beoordeling door de redactie)