Bos: alle banken in handen Staat was een optie

De Nederlandse regering heeft overwogen op het hoogtepunt van de financiële crisis, in oktober 2008, de hele bankensector te nationaliseren.

Dat zei voormalig minister Wouter Bos van Financiën zaterdag in Het Financieele Dagblad. Bos: „Mentaal hebben we daar rekening mee gehouden, maar er was niet zoiets als een uitgewerkt plan.”

De voormalige vicepremier zegt dat er in de zogenoemde regiegroep, waarin de ministers van Algemene Zaken, Economische Zaken en Financiën zaten, samen met De Nederlandsche Bank, „met enige regelmaat gesproken werd over dat soort zaken”. Men wist dat de overheid tot veel bereid zou moeten zijn in extreme omstandigheden.

„Dan realiseer je je dat het nationaliseren van ABN Amro en Fortis relatief gemakkelijk was, omdat het dochters waren die we gewoon konden wegkopen uit de moederonderneming”, aldus Bos. „Maar als je ING of SNS Reaal had moeten nationaliseren, zou je te maken hebben gehad met duizenden aandeelhouders op de beurs. Dat zou een heel andere exercitie zijn geweest. Er waren ook economen die dat serieus adviseerden. Zover is het gelukkig nooit gekomen.”

Fortis en ABN werden begin oktober 2008 door de Staat gekocht uit de boedel van het Fortis-concern. De Staat betaalde daar aanvankelijk 16,8 miljard euro voor, later kwam daar nog eens 13 miljard aan extra kosten bij. Bos erkent dat een volledige nationalisatie complex was geweest, omdat wetgeving om banken te nationaliseren niet bestaat. „DNB kan toezichthouders plaatsen bij banken, het bestuur overnemen, banken gecontroleerd failliet laat gaan en aandeelhoudersrechten tijdelijk opschorten. Dat laatste is zeer gecompliceerd, omdat je met duizenden aandeelhouders te maken hebt.”

Hij verwijst naar de Verenigde Staten, waar president Obama een nationalisatiewet heeft voorgesteld. „Nederland werkt er ook aan. Maar destijds hadden we waarschijnlijk een minder koninklijke weg moeten kiezen. We waren op alles voorbereid.”

Bos zegt in het interview ook dat Nederland drie keer door het oog van de naald is gekropen. „In die weken rond de nationalisering van ABN Amro en Fortis is het Nederlandse financiële systeem langs de afgrond gekoerst.” Dat was bij de nationalisatie van ABN en Fortis zelf, bij het faillissement van Icesave en eind 2008, rond de jaarvergadering van IMF, een G7-top en een extra top die Sarkozy organiseerde. Bos: „Toen voelde je een onderhuidse paniek. We wisten dat als de politiek nu niet met een krachtig signaal naar buiten zou komen, het dan zou verergeren. Want dan zou het beeld ontstaan van financiële chaos en politieke besluiteloosheid.”

Lees eerdere artikelenop nrc.nl/kredietcrisis