Onderbezetting in jeugdgevangenissen blijft voorlopig in stand

Leegstaande jeugdgevangenissen? Die kun je tijdelijk sluiten, opperde minister Ernst Hirsch Ballin (Justitie, CDA). Maar hij werd teruggefloten door de Tweede Kamer. Nu gebeurt er tot de zomer niets. Direct nadat Hirsch Ballin in maart bekend had gemaakt dat hij drie jeugdgevangenissen tijdelijk ‘buiten gebruik wilde stellen’, reageerde de Tweede Kamer verontwaardigd. SP-Kamerlid Krista van

jeugdgevangenissenLeegstaande jeugdgevangenissen? Die kun je tijdelijk sluiten, opperde minister Ernst Hirsch Ballin (Justitie, CDA). Maar hij werd teruggefloten door de Tweede Kamer. Nu gebeurt er tot de zomer niets.

Direct nadat Hirsch Ballin in maart bekend had gemaakt dat hij drie jeugdgevangenissen tijdelijk ‘buiten gebruik wilde stellen’, reageerde de Tweede Kamer verontwaardigd. SP-Kamerlid Krista van Velzen (‘in normaal Nederlands betekent dat sluiten’) noemde het besluit  ‘een bizarre en onacceptabele vorm van kapitaalvernietiging’. Zij refereerde aan de miljoeneninvestering sinds 2007, na het verschijnen van enkele zeer kritische onderzoeken over de jeugdgevangenissen. Lees hier een verslag van dat Kamerdebat.

De minister wilde drie locaties tijdelijk sluiten: De Doggershoek in Den Helder (120 plaatsen), Rentray in Rekken (108 plaatsen) en Den Hey Acker in Vught (76 plaatsen). In totaal kent Nederland elf justitiële jeugdinrichtingen (jji’s) verspreid over veertien locaties. Met de tijdelijke sluiting van de drie gevangenissen stonden de banen van circa 620 mensen op de tocht. Hirsch Ballin wilde ‘al het mogelijke doen’ om hen op een andere plek binnen het gevangeniswezen of de jeugdzorg aan het werk te houden. Lees hier het persbericht waarin de sluiting werd aangekondigd (en onderaan de link naar de brief aan de Kamer en de bijlage over onderbezetting binnen de jji’s).

De leegstand bij justitiële jeugdinrichtingen komt onder meer doordat de ernstige criminaliteit onder jongeren is afgenomen met dertig procent, schrijft Hirsch Ballin in deze brief. Dit wil overigens niet zeggen dat de totale criminaliteit onder jongeren ook is afgenomen, want de minder ernstige vergrijpen komen vaker voor. Een andere belangrijke oorzaak voor de leegstand in jji’s is dat er sinds 1 januari 2010 een einde is gekomen aan een door de Kamer veelbekritiseerde praktijk: het vastzetten van kinderen met gedragsproblemen samen met veroordeelde minderjarige criminelen. VVD’er Fred Teeven constateert dat door deze ontwikkeling jeugdige criminelen in de jeugdzorg terechtkomen, met alle problemen van dien voor het personeel daar. ‘Het is dan wel heel wrang dat gekwalificeerd personeel uit jeugdgevangenissen op straat dreigt te worden gezet.’

Volgens Hirsch Ballin was sluiting onontkoombaar omdat de bezettingsgraad was gedaald tot ongeveer 60 procent: eind februari waren 750 van de 1236 plaatsen bezet. Door drie locaties tijdelijke te sluiten, konden de andere locaties ‘voldoende bezet worden om kwalitatief goede opvang te bieden’. De komende jaren zal het cellenoverschot in de jeugdgevangenissen verder toenemen, schrijft de minister in deze brief. In 2013 zullen er circa 800 cellen leegstaan. ‘Deze grote en structurele leegstand heeft negatieve kwalitatieve en financiële gevolgen’, schrijft de minister. Hij vindt het ‘onverantwoord en onhoudbaar’ om overcapaciteit van deze omvang in stand te houden, zeker in financieel krappe tijden. Een plaats in een jji kost circa 180.000 euro per jaar.

In de zomer komt Hirsch Ballin met een ‘breed toekomstplan’ voor de justitiële jeugdinrichtingen in Nederland. De Tweede Kamer vond het te voorbarig dat de minister in afwachting van dat plan locaties wilde sluiten en eiste van Hirsch Ballin dat hij eerst mogelijke alternatieven voor het sluiten van de jeugdgevangenissen zou onderzoeken. Lees hier de motie van SP, VVD, PvdA en GroenLinks. De achterliggende gedachte van indiener Van Velzen, zoals zij dat tijdens een debat verwoordde: ‘Dan kunnen wij ons ervan verzekeren dat de huidige kennis en expertise niet verdwijnen. Dan kunnen wij kijken of er alternatieven zijn, of wij de pijn over de tijd kunnen verdelen.’

Hirsch Ballin heeft de Kamer, zoals beloofd, voor 1 mei ingelicht over zijn onderzoek. De toekomst van de drie jeugdgevangenissen is nog niet helemaal duidelijk, de minister spreekt van ‘werk in uitvoering’. In Rekken kunnen straks licht verstandelijk gehandicapten terecht. In Den Helder wordt de oplossing gezocht op het terrein van de forensische zorg. De opvang van asielzoekers biedt minder perspectief voor het huidige gevangenispersoneel omdat daarvoor minder personeel nodig is. De suggestie van de Tweede Kamer om jongvolwassenen op te vangen op de locatie in Vught, is volgens Hirsch Ballin financieel onhaalbaar. Lees meer over de onderzochte alternatieven op pagina drie van deze brief van Hirsch Ballin.

De Tweede Kamer dwingt Hirsch Ballin tot het openhouden van dure plaatsen in jeugdgevangenissen. Het in stand houden van onderbezetting kan betekenen dat op deze locaties aan kwaliteit van opvang wordt ingeboet. Het cellenoverschot blijft bestaan tot het toekomstplan met de Kamer is besproken. Tot die tijd worden geen onomkeerbare besluiten genomen, heeft Hirsch Ballin beloofd.

Wat vindt u van deze gang van zaken? Vindt u het terecht dat Hirsch Ballin eerst met een uitgewerkt plan moet komen en ondertussen dure plaatsen in jeugdgevangenissen open blijven?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.