'Ik ben een dribbelaar die op gevoel speelt'

Voetballer Bryan Ruiz (24) is de ster van FC Twente en volksheld in Costa Rica. „Ik wil het vertrouwen van de mensen graag op het veld terugbetalen.”

Froylan Ledezma was de eerste voetballer uit Costa Rica die opzien baarde in Nederland. Ajax en Feyenoord waren in 1997 zo gecharmeerd van de aanvaller, dat ze elkaar tot op Schiphol bestreden om hem vast te leggen. Ledezma tekende uiteindelijk voor de Amsterdamse voetbalclub en was in één klap miljonair.

Een succesverhaal werd het allerminst. De Midden-Amerikaanse voetballer blesseerde zijn enkel, was vaak onvindbaar en raakte in zijn eigen land betrokken bij een schietpartij. Ledezma speelde nooit in het eerste van Ajax. „Daarna zijn in Nederland de deuren voor voetballers uit Costa Rica een tijdje gesloten geweest”, zegt Bryan Ruiz González met een glimlach op zijn gezicht op het trainingscomplex van FC Twente.

Toch was Ledezma volgens hem een goede speler. Misschien wel de beste voetballer die Costa Rica heeft gekend. „Hij was een linkspoot, was supersnel en kon alles met een bal. Ik heb bij Deportiva Alajuelense samen met hem gespeeld. Als voetballer was hij een voorbeeld voor mij. Ledezma kon als mens de weelde niet dragen. Hij kwam uit een heel arm gezin. In zijn jeugd voetbalde hij zonder schoenen. En bij Ajax kreeg Ledezma opeens veel geld. Die verandering was te radicaal voor hem.”

Ruiz probeerde de afgelopen jaren verschillende keren een contract in Nederland af te dwingen, maar clubs als PSV en Feyenoord vonden het risico te groot om veel geld in hem te investeren. FC Twente haalde de sierlijke aanvaller afgelopen zomer voor 5 miljoen euro van AA Gent. Ruiz groeide in Enschede uit tot de revelatie van het seizoen. Hij heeft met 23 doelpunten en zeven assists een groot aandeel in de succesformatie die morgen tegen NAC kampioen van Nederland kan worden.

„Toen ik hier kwam had ik niet gedacht dat ik met FC Twente om de titel zou gaan spelen. Ik heb er alles aan gedaan om me snel aan te passen en dat is gelukt. Maar het is ook belangrijk dat el profesor McClaren vanaf het begin vertrouwen in het elftal en in mij heeft gehad. Het is voor een voetballer van grote waarde als een trainer in hem gelooft.”

Ruiz groeide samen met zijn drie jongere broers op aan de hand van zijn moeder en zijn opa in het dorpje San Felipe de Alajuelita. Hij was pas een jaar oud toen zijn Cubaanse vader vertrok. „Toen ik een jaar of tien, elf was heeft hij voor het laatst via de telefoon contact gezocht. Daarna heb ik nooit meer iets van hem vernomen. Ik zou niet eens weten of hij nog leeft. Ik heb hem niet gemist als vader. Mijn moeder en opa stonden altijd klaar voor ons. Ik weet niet beter of ik heb altijd gevoetbald. Vanaf het moment dat ik kon lopen liep ik met een bal. Mijn opa was helemaal gek van voetbal en hij deed alles om ons te laten spelen. Hij richtte zelfs een team voor ons op. Zo heb ik leren voetballen.”

Zinedine Zidane en Wilmer Lopez waren zijn idolen. „Mijn moeder zorgde er wel voor dat ik mijn school afmaakte. En dat heb ik ook gedaan. Voor mijn overgang naar AA Gent in 2006 heb ik nog op het punt gestaan om me op te geven voor de universiteit, voor een studie informatica.”

De international van Costa Rica was achttien jaar toen hij in het shirt van Deportiva Alajuelense in de stad Alajuela zijn debuut in het profvoetbal maakte. „Dat moment weet ik nog precies. Je krijgt in het leven maar een paar kansen en die moet je pakken. Ik mocht de laatste acht minuten meedoen in een wedstrijd die we met 1-0 verloren. De trainer vond dat ik genoeg had laten zien en gaf me daarna een basisplaats. Het was niet alleen een mooi moment voor mij zelf, maar ook voor mijn familie, die in me is blijven geloven. Ze zijn er trots op dat ik zover gekomen ben. In fysiek opzicht zijn we nu vaak ver van elkaar verwijderd, maar in gedachten zijn ze altijd bij me.”

Na drie seizoenen in Costa Rica liet manager Michel Louwagie van AA Gent de droom van Ruiz om in Europa te kunnen voetballen in vervulling gaan. Louwagie zag in de aanvaller de opvolger van de naar Anderlecht vertrokken Mbark Boussoufa en betaalde zo’n 400.000 euro voor Ruiz en diens landgenoot Randall Azofeifa. „Ik kende AA Gent helemaal niet. Maar het deed me goed dat ze me wilden vastleggen zonder dat ik weer een stage moest lopen. De begintijd in België was heel moeilijk. Ik was een aankoop van de manager, maar de trainer Georges Leekens bleek me eigenlijk helemaal niet te willen. Hij dacht ook heel anders over voetbal dan ik. Leekens wilde dat spelers de bal maximaal een à twee keer raakten om hem daarna naar voren te schieten. Ik ben een dribbelaar die op zijn gevoel speelt. Het eerste jaar kwam ik niet veel aan spelen toe. En dan is het moeilijk in een ver, vreemd en koud land waarvan je de taal niet spreekt. Maar ik wilde koste wat het kost slagen. En dat is gelukkig gelukt.”

Als speler van AA Gent speelde Ruiz zich in de kijker van verschillende Europese clubs. La Comadreja (de wezel), zoals hij wordt genoemd door zijn bewonderaars, legde in de zomer van 2009 een zlucratief aanbod van Zenit Sint Petersburg naast zich neer en koos – mede op zijn gevoel – voor FC Twente. „Ik wist niks van FC Twente en Enschede. Dan ga je een beetje zoeken op internet. Verder heb ik contact gezocht met mijn landgenoot Paulo Wanchope, die bij Derby County met Steve McClaren had gewerkt. Ik hoorde alleen maar goede verhalen over hem.”

Daarnaast is het Nederlandse voetbal een goede leerschool. „Ik was voor FC Twente de duurste voetballer uit de clubgeschiedenis. Dat zorgde wel voor een extra gewicht op mijn schouders. De mensen verwachten heel veel van je. Aan de andere kant gaf het een goed gevoel dat een club zoveel geld voor mij overhad. Ze geloofden in me. En dat vertrouwen wil ik in het veld terugbetalen.”

Ruiz deed samen met de huurling Miroslav Stoch het vertrek van Eljero Elia en Marko Arnautovic in Enschede snel vergeten. De man met rugnummer 22 van FC Twente groeide in snel tempo uit tot de nieuwe publiekslieveling. De soms onnavolgbare Ruiz zette een reeks van tien wedstrijden neer waarin hij elke keer één doelpunt scoorde. In het thuisduel met Sparta maakte Ruiz in een tijdsbestek van vier minuten en 21 seconden een hattrick. „Ik kan wel zeggen dat ik aan mijn beste seizoen bezig ben. Ik heb nog nooit zoveel doelpunten gemaakt als nu. Tijdens wedstrijden ben ik vaak op zoek naar dat ene moment om toe te slaan. Toen ik aan de reeks bezig was, voorvoelde ik steeds dat ik zou gaan scoren. Heel vreemd eigenlijk. Het is moeilijk aan te geven wat dat gevoel precies is. Je voelt je goed. Je bent zeker van je zaak. Je vertrouwt op jezelf. En andersom kan het zonder vertrouwen ook helemaal misgaan. Dan schiet je de bal nog niet eens onder een regenboog door.”

Ruiz heeft het samen met zijn vrouw Joslyn en hun zoontje Matias ook buiten het veld naar zijn zin in Nederland. „Het leven is heel anders dan in Costa Rica. Bij ons komen de mensen om half acht als je om zeven uur hebt afgesproken. Ik heb hier geleerd om altijd op tijd te komen. Het is een verademing om in een veilig land te leven. Je kunt je fiets op straat achterlaten zonder dat die wordt gestolen. Voor de ramen van de huizen zitten geen tralies. Nederland met het klimaat van Costa Rica: dat zou de perfecte wereld zijn.”

Tal van buitenlands clubs – waaronder Sevilla, Valencia, Tottenham Hotspur en Everton – hebben al interesse getoond in de voetballer die nog tot medio 2013 onder contract staat. Naar verluidt zou hij voor een gelimiteerde transfersom van 15 miljoen euro weg mogen. „Het klopt dat er verschillende clubs zijn die me willen kopen. Maar daar ben ik niet mee bezig. Eerst moeten we maar eens die wedstrijd tegen NAC spelen. Daarna kijken we wel verder. Voetballen met FC Twente in de Champions League is natuurlijk ook een optie.”

Ruiz maakte vorig jaar twee keer van nabij mee hoe een belangrijke wedstrijd op een drama uitliep. „Allereerst was daar de uitschakeling voor de Champions League met FC Twente tegen Sporting Lissabon – door een eigen doelpunt in de blessuretijd. En in oktober beleefde ik met Costa Rica de grootste teleurstelling in mijn carrière. We stonden uit bij de Verenigde Staten met 2-0 voor en dat zou genoeg zijn om het WK te halen. In de slotfase kwamen ze terug tot 2-1. En in de laatste minuut leidde een reeks van fouten de gelijkmaker in. Weg WK. Verschrikkelijk was dat! Ik hoop dat ik wat geleerd heb van die teleurstellingen. Voor het duel met NAC geldt ook dat het pas voorbij is als de scheidsrechter heeft afgefloten.”

De bevolking van het voetbalgekke Costa Rica leeft mee met zijn nieuwe volksheld, weet Ruiz. Canal 7 zendt NAC-FC Twente morgen rechtstreeks uit op de Costa-Ricaanse televisie. De nieuwe president Laura Chinchilla heeft al een videoboodschap in laten spreken voor het geval Ruiz kampioen wordt. „De vraag bij FC Twente om shirts met mijn naam erop was zo groot, dat alles is uitverkocht. Door mijn succes staan jonge voetballertjes in Costa Rica meer in de aandacht. Ik ben er trots op dat ik deze rol kan vervullen. Ik hoop dat ik deuren voor anderen kan openen.”