Hoezo geen kloof tussen veiligheid en veiligheidsbeleving?

Niet meer naar criminologen luisteren, zo stelt Ben Vollaard (Opinie & Debat, 24 april) want die praten ons aan dat er een kloof bestaat tussen veiligheid en veiligheidsbeleving. Die kloof is louter een criminologische hersenschim, want de ontwikkeling van de veiligheidsbeleving van de bevolking gaat precies gelijk op met de criminaliteitsontwikkeling. Ter onderbouwing wijst Vollaard op recente bevolkingsonderzoeken, zoals de Integrale Veiligheidsmonitor. Maar wat zegt die over het afgelopen jaar? Dat de criminaliteit in Nederland gestabiliseerd is, maar dat mensen zich desalniettemin in hun eigen buurt significant onveiliger zijn gaan voelen. Dat heeft toch verdacht veel van een kloofje, zou je zeggen.

De gemeente Amsterdam signaleerde onlangs dat de criminaliteit in de hoofdstad voor het zevende jaar achtereen was gedaald. Maar toch was de bevolking zich daar in het afgelopen jaar minder veilig gaan voelen. Als dat nu geen kloof heet, hoe zouden we het dan moeten noemen?

Vollaard wijst er ook op dat het aantal mensen dat „denkt dat de criminaliteit de afgelopen jaren is toegenomen” stelselmatig is gedaald. Daarin heeft hij gelijk. Maar dan moet je er wél even de absolute getallen bij vermelden. Dan zie je dat vroeger bijna iederéén dacht dat de criminaliteit de laatste tijd was toegenomen, terwijl in 2008 ‘nog maar’ driekwart van de bevolking die mening bleek te zijn toegedaan. Terwijl op datzelfde moment de criminaliteit in werkelijkheid al dik vijf jaar aan het dalen was.

Het siert Vollaard dat hij het beeld van de veiligheidsbeleving onder het Nederlandse publiek wil nuanceren. Want met die veiligheidsbeleving gaat het inderdaad een stuk beter dan velen (politici voorop) ons willen doen geloven. Maar het is op zijn zachtst gezegd onhandig om daarbij een redenering te gebruiken die niet klopt. Dat geldt nog eens extra omdat die redenering politici en bestuurders kan verleiden tot nóg meer spierballentaal over de noodzaak van verbetering van de veiligheid. Terwijl in die taal op dit moment waarschijnlijk al een deel van de verklaring voor de kloof besloten zit.

Marnix Eysink Smeets

(Geen criminoloog) Lector Public Reassurance Hogeschool INHolland, Rotterdam