Een injectie voor de Parijse kunstmarkt

De handelsvoorraad van Ambroise Vollard, een van de belangrijkste kunsthandelaren van de vorige eeuw, komt zestig jaar later op de markt.

Het jaar 2009 gaat volgens een onderzoek van de Franse kunstdatabank Artprice.com de boeken in als het jaar dat de excessen achter zich liet en ternauwernood een totale instorting vermeed. In de eigentijdse kunst vond een ingrijpende zuivering plaats en oude meesters, impressionisten en andere modernen toonden hun blijvende waarde.

Artprice ziet in deze ontwikkelingen een signaal dat de markt na de val van 2008 volwassen is geworden en mee beweegt met de gebeurtenissen op de echte economische markt. De speculanten zijn weg en er is ruimte voor kenners met geduld. Van de opkomende markten wist China zijn positie ondanks de crisis te versterken. De waardeschattingen van de veilinghuizen zijn nog een stuk lager dan een paar jaar geleden, al signaleert Artprice daar de laatste maanden een groei.

Het vertrouwen in de markt is zo groot, dat met name Christie’s volgens Artprice weer aan garantieprijzen doet. Een praktijk waarbij de aanbiedende partij altijd minstens een bepaald bedrag ontvangt, of het kunstwerk nu verkocht wordt of niet. Sinds de crisis was het veilinghuis daar vrijwel mee opgehouden, omdat het een groot financieel risico is. Het veilinghuis kan niet alleen met een kostbaar onverkocht kunstwerk blijven zitten, het moet bovendien de eigenaar betalen.

Wat opvalt bij de grote veilinghuizen is dat veel veilingen aan personen worden gebonden. Thrillerschrijver Crichton is de spil van de veiling naoorlogse kunst binnenkort bij Christie’s in New York, maar hij is niet de enige. Van modeontwerper/regisseur/verzamelaar Tom Ford is bekend dat de Warhol hiernaast uit zijn collectie is, en de families Abrams, Ovitz en vooral vastgoedhandelaar en weldoener Sidney F. Brody staan duidelijk vermeld in de veilingcatalogi. Brody’s verzameling moderne kunst van Picasso tot Giacometti en Henry Moore zou volgens Christie’s op 4 en 5 mei 150 miljoen dollar kunnen opbrengen. Ook in dit geval zou de nabestaanden een forse garantiesom zijn geboden.

Een andere grote naam is Ambroise Vollard. Hij was een Parijse kunsthandelaar die in 1939 overleed door een auto-ongeluk en zijn bezit naliet aan zijn Joegoslavische assistent. Die vluchtte voor het dreigende oorlogsgeweld naar zijn geboorteland waar hij eind 1942 door de nazi’s werd gedood. Voor zijn vertrek had hij 141 kunstwerken opgeborgen in een bankkluis bij de Société Générale in Parijs, en daar bleven ze.

Tot de bank na veertig jaar wachten volgens de Franse wet in 1979 eindelijk de kluis mocht openen en de inhoud mocht laten veilen.

Vollard (1866-1939) was zijn leven lang getuige van de lange revolutie in de Franse kunst die tot de jaren dertig duurde. Hij begon in 1893 een galerie en exposeerde twee jaar later werken van Van Gogh, Manet en Gauguin. Hij handelde verder in vele groten van de avant-garde, zoals Picasso, Rousseau, Maillol en Rouault. Vollard was een grote, grove, wat verlegen man, maar een uitstekende handelaar die zijn kunstenaars veel steun gaf. Hij schreef biografieën van Degas, Renoir en Cézanne. Renoir schilderde op zijn beurt een portret van de handelaar, net als Picasso.

De veiling in 1981 bij Drouot moest worden afgelast omdat de erfgenamen van Vollard hun rechten deden gelden. Zij hadden in 1939 al een deel van de collectie van de handelaar ontvangen. De problemen zijn nu opgelost en de veiling kan nu eindelijk doorgaan. De handelsvoorraad van een van de belangrijkste kunsthandelaren van de twintigste eeuw komt daardoor zeventig jaar later terug op de markt, even maagdelijk en dus aantrekkelijk als zijn assistent Erich Slomovic de kunst destijds achterliet in die kluis.

De Parijse kunstmarkt kan een injectie als deze goed gebruiken, want de gehoopte opleving na de recordveiling bij Christie’s begin vorig jaar van de collectie van Yves Saint Laurent is uitgebleven. Artprice voorspelt dat Parijs dieper en dieper zal wegzinken.

Ook Sotheby’s moet de zaak niet helemaal vertrouwen, want het topstuk, André Derains Arbres à Coullioure, wordt op 22 juni in Londen geveild. De veiling van de overige 140 werken van Ambroise Vollard is een week later wel in Parijs.