Een bruine dwerg zo donker als de verduisterde maan

Astronomen hebben op een afstand van nog geen tien lichtjaar een extreem koele en donkere bruine dwerg ontdekt. Een bruine dwerg is een gasbol die zwaarder is dan een reuzenplaneet, maar lichter dan een ster. Sommige bruine dwergen staan alleen, terwijl andere rond een ster draaien of in een sterrenhoop staan. Het nu ontdekte exemplaar staat alleen en blijkt niet alleen de meest nabije bruine dwerg te zijn, maar ook de meest koele en donkere. Hij is in feite bijna zwart.

Bruine dwergen worden vaak mislukte of ondermaatse sterren genoemd, omdat hun massa te klein is om in hun inwendige via kernfusiereacties energie op te wekken. Zij zenden alleen de warmte uit die ze tijdens hun ontstaan hebben meegekregen. Ze koelen dus langzaam af en worden steeds donkerder. De meeste bruine dwergen ontstaan op dezelfde manier als sterren, tijdens de samentrekking van delen van grote, fragmenterende gaswolken in de interstellaire ruimte. Er zijn er al honderden ontdekt.

Het nu gevonden exemplaar staat 9,5 lichtjaar ver in het sterrenbeeld Monoceros (Eenhoorn) en werd ontdekt met een grote Britse infraroodtelescoop op Hawaii. Uit de afstand en de intensiteit in het infrarood kon – met behulp van een model van deze gasbollen – de temperatuur van het oppervlak worden bepaald. Die ligt rond de 180 °C en daarmee is deze bruine dwerg veel koeler dan de planeten Venus en Mercurius (400 tot 500 °C). Hij zendt nog niet het driemiljoenste deel van de straling van de zon uit.

Eventuele bewoners van een begeleidende planeet zullen hun ondermaatse ster als een donkere schijf tussen de sterren aan de hemel zien staan, ongeveer zoals wij een totaal verduisterde maan zien. Omdat de bruine dwerg werd gevonden nadat slechts een heel klein deel van de hemel was afgezocht, denken Philip Lucas en zijn collega’s dat zich in de directe omgeving van de zon nog veel meer van zulke bijna zwarte gasbollen verborgen zouden kunnen houden. George Beekman

Hun artikel over de ontdekking van deze bruine dwerg is te vinden op arxiv.org/abs/1004.0317