Als in een droom

In het laatste nummer van het tijdschrift Matten, gewijd aan schakende vrouwen, schreef Jan Timman over de trainingsbijeenkomsten die hij een tijdlang met Judit Polgar in Boedapest had.

Het begon in 1997 en als ik het goed heb begrepen kwamen ze tot 2001 af en toe bij elkaar. Koester geen onkuise gedachten, want moeder Klara en de hond Bobi waren er altijd bij.

Op een gegeven moment deed Judits vader Laszlo een interessant aanbod. Hij nam Jan mee naar een ruim appartement in het centrum van Boedapest dat over drie verdiepingen vol met schaakboeken stond, en hij vroeg of Jan het wilde kopen voor 80.000 dollar, inclusief de bibliotheek.

Jan zag niet goed wat hij met al die boeken in Boedapest moest en sloeg het voorstel met pijn in zijn hart af. Later kocht hij wel een oude laptop van Judit, die hij bleef gebruiken tot vorig jaar. Toen vertelde hij aan Erwin l’Ami hoe oud zijn computer was, en die moest daar zo hard om lachen dat Jan een nieuwe kocht.

Doordat in een ver verleden een Polgar eens in dronkenschap een ongeluk had veroorzaakt, heerste er nu bij de Polgars een streng non-alcoholisch regime. Later werd Judit iets milder en toen ze trouwde met de dierenarts Gusztav Font, de zoon van een wijnproducent, was er op het bruilofsfeest geen gebrek.

In 1997 had Timman een curieuze ervaring toen hij door het centrum van Boedapest liep en werd aangesproken door een vrouw die hij niet herkende, maar die hem toch zei dat ze belde met „een vriend van ons beiden”. Ze gaf hem haar telefoontje in handen.

Een chaotische stem aan de andere kant vroeg een paar keer „Who is this?” Jan besefte dat het Bobby Fischer was, die in die jaren in Boedapest verbleef. Hij gaf de telefoon aan de vrouw terug en vervolgde zijn weg. Later dacht hij soms dat hij het gedroomd had, al wist hij wel dat het echt was gebeurd.

Het is misschien vreemd om hier een partij van Judit Polgar te laten zien terwijl er een match om het wereldkampioenschap aan de gang is, maar over de eerste vier partijen van die match heb ik al in deze krant en het schaakblog geschreven en de vijfde partij van gisteren kon hier niet meer mee. Bovendien, ze speelt vaak zo leuk.

Eind vorige week speelde ze in Praag een match van acht rapidpartijen tegen David Navara, de sterkste Tsjechische schaker. In klassieke partijen zullen ze elkaar niet veel in kracht ontlopen. Navara is met een rating van 2708 31ste op de wereldranglijst en Judit Polgar, rating 2682, is 51ste.

In het snelle spel bleek Polgar veel handiger. Ze won de match met 6-2. Een beetje geflatteerd, zo was er bijvoorbeeld een partij waarin Navara in een eindspel met een pion meer de tijd overschreed. Maar dat geeft al aan dat hij niet goed met zijn tijd omging. Het speeltempo was 25 minuten, plus 10 seconden per zet, dus die tijdsoverschrijding was onnodig.

Judit Polgar - David Navara, Praag, tweede matchpartij

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Le7 6. Te1 b5 7. Lb3 d6 8. c3 0-0 9. h3 Pb8 10. d4 Pbd7 11. Pbd2 Lb7 12. a4 c5 13. d5 c4 14. Lc2 Pc5 15. a5 Een nieuwe zet, waarmee ze het veld b6 aan zwarts stukken ontneemt. Erg gevaarlijk lijkt het niet voor zwart. 15...g6 16. b4 cxb3 17. Pxb3 Tc8 Interessant was 17...Pa4 met de bedoeling 18. c4 Pc3 gevolgd door 19...Pfxe4. 18. Te3 Pfd7 19. Pxc5 Pxc5 20. La3 f5 In de tijd dat wit langzaam c3-c4 voorbereidt moest zwart wel maatregelen nemen, maar hiermee bindt hij de kat op het spek. 21. exf5 gxf5

22. Pxe5 Dat laat ze zich geen twee keer zeggen. Ze krijgt drie pionnen voor het stuk en zwarts koning staat onveilig. Of het stukoffer objectief zo geweldig is, dat is iets anders. 22...dxe5 23. Txe5 Tc7 24. Txf5 Txf5 25. Lxf5 Dxd5 26. Dg4+ Kh8 Veiliger was 26...Kf8. Na 27. Lc1 Tc6 staat zwart niet slechter. 27. Te1 Lf8 Waarschijnlijk was 27...Dc6, om Te8+ er uit te halen, een betere verdediging. Een plausibele variant is dan 28. c4 Lf6 29. cxb5 Dxb5 30. Lxc5 Tg7 (na 30...Txc5 komt 31. Ld7) 31. Ld4 Txg4 32. Lxf6+ Kg8 33. hxg4 Dc6 34. Le6+ Kf8 35. f3 Dc5+ 36. Kh1 Lxf3 37. gxf3 Df2 en zwart geeft eeuwig schaak. Natuurlijk valt zo'n variant in een rapidpartij niet te berekenen. 28. c4 Dg8 Een laatste kans was 28...Dxg2+, al staat het eindspel daarna iets beter voor wit. 29. Lb2+ Lg7

30. Lxh7 Deze klap had zwart niet voorzien. Na 30...Kxh7 31. Df5+ of 30...Dxh7 31. Te8+ gaat zwart mat. 30...Df8 31. Lxg7+ Een snellere winst was er met 31. Dh5, maar dit is goed genoeg. 31...Txg7 32. Lg6 Kg8 33. cxb5 axb5 34. Te5 Lc8 35. De2 Txg6 36. Te8 Lb7 37. f3 Pe6 38. Txf8+ Kxf8 39. Dxb5 Zwart moet nog meer materiaal verliezen en geeft daarom maar alles weg wat hij heeft. 39...Txg2+ 40. Kxg2 Lxf3+ 41. Kg3 Zwart gaf op.