Fabulous Fab staat symbool voor alles wat mis ging

Goldman Sachs profiteerde toen de wereldeconomie inzakte en de 31-jarige zakenbankier Fabrice Tourre staat symbool voor deze werkwijze, bleek in het Amerikaanse Congres.

De verdwenen handelaar is terecht.

Twaalf dagen geleden werd de 31-jarige Fabrice Tourre, zakenbankier bij een Londense vestiging van de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs, aangeklaagd door de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC. Hij zou fraude gepleegd hebben. Hij zou zakenrelaties hebben voorgelogen over de exotische financiële producten die zijn bank aanbood. Hij gold als schoolvoorbeeld van de bankiers die de wereldwijde financiële crisis hadden aangejaagd, en miljoenen, of zelfs miljarden, verdienden terwijl de wereldeconomie onderuit ging. En hij was de enige die werd aangeklaagd.

Niemand buiten Wall Street kende Fabrice Tourre tot voor kort, of wist waar hij was.

Gisteren verscheen hij in Washington, waar hij voor een Senaatscommissie moest getuigen. Vanaf zijn bruinleren stoel keek hij recht de muur van fotografen in. Zijn mondhoeken gespannen. Eerst keek hij naar de twintig centimeter dikke map vol interne e-mails en andere bewijsstukken, daarna naar zijn glas water. En dan toch weer recht de camera’s in.

„Ik heet Fabrice Tourre”, stelt hij zichzelf later voor, „en ik werk bij Goldman Sachs International in Londen.”

Tot gisteren was Tourre vooral bekend als Fabulous Fab. Deze bijnaam heeft de handelaar, die naar Londen gepromoveerd werd, aan zichzelf te danken. In een van de door hem geschreven persoonlijke e-mails die door de bank openbaar gemaakt zijn, noemt hij zichzelf zo. Hij schrijft dat „de hele boel hier op instorten staat. De enige mogelijke overlever is Fabulous Fab”.

Iedereen lijkt bovenop Fabulous Fab gedoken. Wat er boven water kwam? Hij heeft weleens geskied na uit een helikopter te springen – niet ongewoon voor een jonge bankier op Wall Street. Hij houdt van joggen. Hij verdiende 2 miljoen dollar in 2007. Zijn Londense huisbaas heeft eens een lekkende gootsteen moeten repareren. Hij vroeg diezelfde huisbaas toen om een huurverlaging; de prijzen om hem heen waren immers ook overal aan het dalen. In New York woonde hij samen met zijn vriendin, nu woont hij samen met zijn broer in Londen. Die broer, Olivier, is ook bankier en werkt bij JPMorgan.

Maar in Londen was Fabrice Tourre de afgelopen dagen niet te vinden. Hij zat in Frankrijk. Nee, zeggen anderen, hij zat in Groot-Brittannië. Of zat hij toch in de VS?

Tourres pad naar Wall Street was niet ongebruikelijk. Hij bezocht twee Franse elitescholen – Louis LeGrand and Henri IV – van waaruit menig scholier doorstroomt naar de de École Centrale Paris, een van Frankrijks topopleidingen. In 2000 studeerde hij daar af als wiskundige, waarna een Amerikaanse gerenommeerde universiteit volgde: Stanford. Volgende halte: Goldman Sachs.

Op Viadeo, de Franse equivalent van sociale netwerksite LinkedIn, had Tourre staan dat hij „trader/structurer of exotic derivatives” was – de complexe derivaten die leidden tot de kredietcrisis. Zijn cv is inmiddels van de website afgehaald. Facebook helpt ook, een beetje. Zijn profielfoto werd het enige beeld dat van de jonge bankier beschikbaar was en demonstranten in Washington hielden gisteren afbeeldingen van die foto voor hun gezicht. Ze droegen zwart-witte gevangenispakken en noemden de Goldman Sachs-werknemers die voor de Senaat moesten getuigen ‘banksters’.

Dit wordt Tourre verweten: hij zou investeerders in een hypotheekportefeuille opgelicht hebben. Eerst liet hij een hedgefondsmanager, John Paulson, pakketten met slechte hypotheken samenstellen. Paulson speculeerde erop dat ze minder waard zouden worden – en dat gebeurde ook.

Tourre liet daarna anderen, waaronder ABN Amro, juist zo beleggen dat ze er beter van zouden worden als die pakketten méér waard zouden worden. Zij hoorden alleen niet van Tourre dat Paulson, een bekende en gerespecteerde belegger op Wall Street, betrokken was bij de pakketten. Laat staan dat hij ze had uitgezocht op hun slechte kwaliteit.

Tourres eerste reactie? „Ik wijs deze beschuldiging categorisch van de hand.” De zakenpartners die geld staken in de financiële producten die hij aanbood, zoals de Nederlandse bank ABN Amro, wisten wat ze deden. Dit soort „instellingen heeft aanzienlijke kennis en een rijke ervaring”, zegt hij op bedaarde toon, met een licht Frans accent.

Verder ontkent Tourre in eerste instantie dat hij ooit een onjuiste voorstelling van zaken gaf over de positie die speculatieve belegger John Paulson innam. „Om eerlijk te zijn was ik verbaasd”, zegt hij dan, dat de tegenpartij Paulsons rol niet zou doorzien.

Tourre gaat door. Paulson hééft die hypotheekpakketten helemaal niet uitgekozen. Hij zat wel, letterlijk, aan tafel toen dat gebeurde, maar hij deed het niet zelf. Nog één weerlegging dan: Het exacte financiële product, met de al even specifieke naam ABACUS 07 AC-1, waarvoor Tourre nu verantwoordelijk gehouden wordt, „was niet ontworpen om waardeloos te worden”. De theorie is dat dat juist wel zo was, want daar gokte Paulson op. Klopt niet, zegt Tourre. De markt was gewoon slecht. „Alle andere” vergelijkbare producten werden in die tijd ook minder waard.

Maar daar willen de senatoren niet van horen. Zij zien Goldman Sachs als exemplarisch voor alles wat is misgegaan op Wall Street – en Fabrice Tourre daar weer als exponent van.

De hoorzitting kreeg daardoor de teneur van een vuurpeloton. De bijna elf uur durende aanval van de senatoren klonk zo: „Het werk van Goldman Sachs staat aan de basis van de Grote Recessie. Eerst werd geholpen de huizenzeepbel op te blazen, toen deze barstte werden er miljarden op binnengehaald.”

„De rode draad is tomeloze hebzucht en de afwezigheid van een politieagent die controle kon houden.”

„Ik twijfel er niet aan dat het gedrag van Goldman Sachs onethisch was. Het Amerikaanse volk zal zijn oordeel vellen.”

Tourre en drie andere Goldman Sachs-werknemers die ook moesten getuigen voerden een duidelijke strategie. Ze zeiden „behulpzaam te willen zijn” door zodra er verwezen wordt naar een e-mail zo secuur mogelijk het document na te zoeken in de map, deze zorgvuldig na te lezen en dan te constateren dat het allemaal wel erg lang geleden is. Dat hun herinnering hieraan toch wat vervaagd is. Dat de context onduidelijk is. En als er al een antwoord komt, is dat veelal ontwijkend. De politici op zoek naar een schuldbekentenis en de exact ingestelde bankiers spreken duidelijk elkaars taal niet.

Heeft u vooraf met advocaten over deze hoorzitting gesproken, meneer Tourre?

„Ja.”

„Hoeveel? Veel?”

„Dat weet ik niet meer.”

„Betaalt Goldman Sachs uw advocaat?”

„Ja.”

„Waarom heeft uw werkgever, Goldman Sachs, eigenlijk al die persoonlijke e-mails van u vrijgegeven?”

„Dat weet ik niet, meneer. Ze wekken een slechte indruk van the firm, en van mij. Had ik ze maar nooit verstuurd.”

    • Freek Staps