Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Herrie blijft ondanks gelijk van Schinveld

Het bos bij Schinveld had nooit gekapt mogen worden voor de Awacs-basis in Duitsland. De NAVO-vliegtuigen veroorzaken nog steeds veel overlast.

Een Awacs-vliegtuig stijgt op. De oude motoren veroorzaken veel overlast. Foto Chris Keulen BRD, Geilenkirchen (Teveren), 09-02-2004 Awacs-toestel stijgt op van de NAVO-luchtmachtbasis in het Duitse Geilenkirchen en vliegt over de Schinveldse bossen. Foto: Chris Keulen
Een Awacs-vliegtuig stijgt op. De oude motoren veroorzaken veel overlast. Foto Chris Keulen BRD, Geilenkirchen (Teveren), 09-02-2004 Awacs-toestel stijgt op van de NAVO-luchtmachtbasis in het Duitse Geilenkirchen en vliegt over de Schinveldse bossen. Foto: Chris Keulen

Alleen de IJslandse vulkaanuitbarsting slaagde er in de Awacs-vliegtuigen op de NAVO-vliegbasis in het Duitse Geilenkirchen aan de grond te houden. Nu het met de rust gedaan is, volgen dezer dagen mogelijk extra vluchten ook in de nacht (de reden ervan wordt geheim gehouden). De Awacs- radarvliegtuigen worden ingezet voor spionage- en communicatiedoeleinden.

De uitspraak van de Raad van State twee weken geleden verandert niets aan de vliegbewegingen. Volgens tegenstanders in Zuid-Limburg is het wel een belangrijke tussenstap in het verzet tegen de vliegtuigen

De hoogste rechter herriep een beslissing van oud VVD-minister Sybilla Dekker van VROM. Om ellenlange procedures van tegenstanders te voorkomen nam ze een not in my backyard-besluit voor de kap van twintig hectare bomen in de Schinveldse Bossen om de aanvliegroute van de basis in Geilenkirchen veiliger te maken. Volgens de Raad van State onderbouwde Dekker echter onvoldoende waarom ze een toename van de toch al hoge geluidsoverlast voor omwonenden aanvaardbaar vond.

Actievoerders van Groen Front! verschansten zich begin 2006 met steun van de plaatselijke bevolking in de bossen. Tevergeefs. Inmiddels ligt zes hectare aan bomen plat. De kap moet nu worden gecompenseerd met groen elders. De gemeente Onderbanken, waarvan Schinveld deel uitmaakt, en de actiegroep Stop Awacs kunnen aanspraak maken op schadevergoedingen. De Raad van State zal de hoogte daarvan later vaststellen.

Op het gemeentehuis van Onderbanken is een klein feestje gevierd na de uitspraak. Ambtenaren berekenen inmiddels hoeveel kosten de afgelopen jaren gemaakt zijn. „De huidige minister heeft het ongelijk van haar departement bekend. We hopen nog op een officieel excuus. We willen alles vergoed krijgen”, zegt CDA-wethouder Jeannette Quadvlieg-Van Dam. „Het vergt veel ambtelijke capaciteit. We hebben al een tekort van 6,5 ton en daar komen straks nog eens bezuinigingen van het Rijk overheen. Voor een kleine gemeente als de onze wordt een juridisch gevecht als dit steeds moeilijker.”

Toch wil de wethouder volhouden. Vanwege de „onaanvaardbare” overlast. „Maar ook om de burgers vertrouwen te laten houden in de overheid. Het is voor de meeste mensen nauwelijks meer te volgen. Ze zien de gemeente eindeloos procederen. Ondanks de Raad van State-uitspraak is de algemene houding: er verandert toch niks.”

In zijn somberste dromen is Jac Fijnaut, voorzitter van de actiegroep Stop Awacs, pessimistisch. „Stel: er komt een uitbreiding van de basis in oostelijke richting. Dan doen ze vijf jaar over het vooroverleg, tien jaar over de plannen en de onteigening en nog eens een jaar of vijf over de aanbesteding. Het is zo 2035.”

De uitbreiding in oostelijke richting, waardoor minder vliegtuigen over Nederland zullen vliegen, lijkt onwaarschijnlijk: de Duitsers zien het niet zitten. „Maar er is altijd wel iets anders om te traineren. Een lang beloofd gezondheidsonderzoek naar de effecten voor omwonenden bijvoorbeeld. Een eerste onderzoek wijst uit dat zo’n veertigduizend Limburgers fysiek of psychisch last hebben van de basis.”

Fijnaut krijgt wel eens de indruk dat de NAVO meer te zeggen heeft dan de Nederlandse overheid. Niettemin stemt de veranderende wind in het parlement hem hoopvol. Zelfs bij van nature NAVO-vriendelijke partijen als de VVD en het CDA raakt het geduld op. „Het duurt allemaal veel te lang”, moppert Tweede Kamerlid Helma Neppérus (VVD). Ze vermoedt een zekere angst om de NAVO van repliek te dienen. „We hebben als Nederland genoeg geofferd voor het bondgenootschap. Ook mensenlevens. Dan mogen we wat eisen.”

Neppérus, zelf in Schinveld geweest: „Awacs-vliegtuigen zijn prehistorische toestellen. Ze overschrijden alle geluidsnormen. Minder dichtbevolkte landen als Hongarije en Polen zien ze graag komen. Laat veel van de vluchten daar dan naartoe gaan.”

CDA-volksvertegenwoordiger Raymond Knops is wat voorzichtiger, maar zet niettemin harder in dan voorheen. „Onze fractie sluit een invliegverbod vanuit Duitsland niet langer uit. Ik hoop dat dit dreigement genoeg is. Vergelijk het met kernwapens. Die wil je ook niet gebruiken.”

Knops hoorde vroeger de mensen klagen over de stroperigheid van het Awacs-dossier. „Dan denk je nog: het valt wel mee.” Na zelf een aantal jaren met de kwestie van doen te hebben gehad, is zijn mening veranderd. „Het duurt te lang. We hebben lang gehoopt op stillere motoren, maar dat is te duur. Als je de argumentatie van de Duitsers tegen uitbreiding van de basis in oostelijke richting afpelt, blijft vooral politieke onwil over. Dat kan niet.”

De Tweede Kamer zinspeelde gisteren nog op een motie om een geluidsreductie van 35 procent af te dwingen. Demissionair staatssecretaris van Defensie Jack de Vries (CDA) zegt die doelstelling ook te kunnen realiseren zonder extra politieke druk. Hij wil dat de vluchten ergens anders plaatsvinden en dat er meer gebruik wordt gemaakt van vliegsimulatoren.