Verlaten dorpen

Vandaag staat in de in de papieren krant een reportage uit Retortillo de Soria en op de website een fotoserie. Het dorp trok vorig jaar de aandacht met een oproep op de nationale televisie. In een poging het uitsterven van haar gehucht een halt toe te roepen, deed burgemeester Yolanda Gil ouders met jonge kinderen

imagenes_2357477699_22805fd6a6_d752b350Vandaag staat in de in de papieren krant een reportage uit Retortillo de Soria en op de website een fotoserie. Het dorp trok vorig jaar de aandacht met een oproep op de nationale televisie. In een poging het uitsterven van haar gehucht een halt toe te roepen, deed burgemeester Yolanda Gil ouders met jonge kinderen een aanbod. Ze konden aanspraak maken op een van de tien vaste banen die vrijkwamen door uitbreiding van het lokale verzorgingshuis. Gezinnen die hiervoor wilden verhuizen naar het dorp, konden met steun van de gemeente een goedkope woning huren. Het leidde tot duizenden reacties.

Volgens Maximiliano Herren toont het ,,dat er een enorme vraag, maar een minimaal aanbod” is voor verhuizen naar het platteland. Herren, een in Madrid wonende Argentijn, houdt sinds enkele jaren deze website bij waarop hij de duizenden (bijna-)verlaten dorpen van Spanje in kaart brengt. Hierop volgt hij ook initiatieven zoals in Retortillo om jonge gezinnen over te halen een dorp nieuw leven in te blazen. Volgens hem zou het herbevolken van uitstervende dorpen ,,een perfecte oplossing” kunnen zijn voor de economische crisis die Spanje momenteel treft.

Door de crisis, zo merkt Herren aan het aantal toegenomen bezoekers en reacties op zijn webpagina, is hier veel meer animo voor. Een overhitte huizenmarkt met alsmaar stijgende prijzen was vijftien jaar lang de motor van de economie. Maar drie jaar terug stortte deze in en bijna een vijfde van de beroepsbevolking is nu werkloos. Voor een groeiend aantal gezinnen is het wonen in de grote stad onbetaalbaar geworden.

Gemeentes, zegt hij, kunnen voor herbevolkingsprojecten echter amper rekenen op steun van hogere overheden. ,,Het is al decennia overheidsbeleid om het platteland te ontvolken. Het is goedkoper om een land alleen in te richten rondom enkele grote en middelgrote bevolkingskernen. Een economische logica van schaalvergroting, zoals multinationals die ook hanteren. Je zorgt dat je in enkele grote steden zit en je hebt 90 procent van de markt. De overige 10 procent laat je in het donker achter.”

De staat, zegt hij, zou in die gebieden bijvoorbeeld snel internet kunnen aanleggen om telewerken vanuit dorpen beter mogelijk te maken. Het gebeurt echter niet. ,,Dus besteden we steeds meer diensten helemaal uit aan Azië, terwijl we ze ook goedkoop zouden kunnen opzetten op het eigen platteland.”

Volgens hem roept de ontvolking van het Spaanse platteland tot nu toe weinig verzet op, omdat in Spanje de urbanisering pas relatief laat op gang kwam. ,,Tot ver in de 19e eeuw was het land een in hoge mate agrarische samenleving. Er was lang maar een hele kleine stedelijke bourgeoisie.”

Deze achterstand in zijn industriële ontwikkeling haalde Spanje vorig eeuw alsnog in. Herren: ,,Maar veel mensen die nu in de stad wonen kunnen zich nog levendig herinneren hoe hard het leven op het platteland was. Die willen daar niet naar terug.” Hij ziet het als een van de redenen dat Spanje het moderne consumentisme in Amerikaanse stijl (rijden in grote auto’s, winkelen op krediet in malls, wonen in vrijstaande huizen in suburbia, de massale import van goedkope arbeidsmigranten) tijdens de economische boom zo enthousiast omarmde.

Het neo-ruralisme, een romantische retro-visie van het boerenleven, staat in Spanje nog in de kinderschoenen, zegt hij. Dat er nu niettemin weer mensen zijn die serieus een terugkeer naar het platteland overwegen, wijt hij dan ook vooral aan ,,het schokeffect van de crisis. En de wanhoop die zij bij veel families veroorzaakt.”