Hoge Raad streept zaak Kouwenhoven door

liberiaDe zaak-Kouwenhoven over wapenhandel en oorlogsmisdrijven in Liberia moet overnieuw. De Hoge Raad vond dat het openbaar ministerie ten onrechte twee anonieme getuigen niet mocht laten verhoren. Het hoogste rechtscollege vindt het ‘niet begrijpelijk’ dat het verzoek is geweigerd. Wat betekent dit arrest?

Feit is in ieder geval dat de Hoge Raad een vrijspraak vernietigde. Dat is geen klein bier - tot voor kort was een vrijspraak zelfs per definitie onherroepelijk. Pas sinds een aantal jaren mag de Hoge Raad ook een vrijspraak terug draaien. Zo’n uitspraak is dan ook een harde klap voor de verdachte, die dacht ervan af te zijn maar nu toch veroordeeld kan worden, straks bij het Hof in Den Bosch. Daar wordt de kwestie  die in 2005 met de aangifte begon en in 2008 met vrijspraak leek te eindigen helemaal overgedaan.

Advocaat Inez Weski zal met haar cliënt, zakenman Guus Kouwenhoven, wederom moeten aantonen dat er  geen  bewijs is voor de vergaande beschuldigingen van het OM. In 2008 toonde het Hof Den Haag zich daarvan ook overtuigd en sprak vrij. Veel getuigenverklaringen waren van zeer gebrekkige kwaliteit, er was sprake van talloze onwaarschijnlijkheden en soms ‘zeer aanzienlijke onjuistheden’. De verdediging werd in het arrest geprezen voor het aanvoeren van een ‘imponerende hoeveelheid’ voorbeelden waarin getuigen elkaar tegenspraken. Weski zelf was door het proces, dat volgens haar politieke doelen diende, nog wantrouwender geworden jegens het openbaar ministerie dan ze ambtshalve al is. Lees hier een vraaggesprek uit 2008, waarin ze het OM ervan beschuldigde niet integer te zijn.

Nu streept de Hoge Raad deze opvallende vrijspraak toch door. Dat gebeurt omdat het openbaar ministerie van de Hoge Raad meer ruimte had moeten krijgen om twee getuigen die eerder bij het Sierra Leone Tribunaal verklaringen hadden afgelegd, ook bewijs tegen Kouwenhoven te laten leveren. In het tv-programma Nova leggen Weski en de advocaat Mischa Wladimiroff hier uit hoe dat zit. Het arrest van de Hoge Raad is hier te vinden. De beslissende overweging staat in overweging 3.4. Het Hof Den Haag had meer begrip moeten hebben voor het feit dat het Openbaar Ministerie zo laat met twee getuigen aan kwam zetten. En ze dus niet moeten weigeren. Althans beter had moeten uitleggen waarom ze weigerde.

De Hoge Raad zegt er bij dat ‘immers niet zonder meer [kan] worden gezegd dat deze (getuigenis) relevantie mist’ voor de tenlastelegging. Hoewel de Hoge Raad geen feiten rechter is, maar alleen over het recht mag oordelen komt ze hiermee dicht in de buurt van een feitelijk oordeel. Namelijk over de vraag of die getuigen terecht zijn geweigerd of niet. Kennelijk vindt de hoogste rechter de beslissing van het Hof notoir onjuist en heeft ze dus hoge verwachtingen van die twee getuigen.

Dat was bij het Hof Den Haag welhaast tegenovergesteld. Vlotjes samengevat: nòg twee fantasten extra  in het dossier, dat werd het Hof wat veel. Op basis van de samenvatting van wat die getuigen eerder bij het Tribunaal hadden verteld vond het Hof die namelijk onjuist, onverenigbaar met eerdere getuigen en weinig geloofwaardig. Ook de onafhankelijk adviseur bij de Hoge Raad, advocaat generaal P. Vegter, vond de bezwaren tegen de beslissing van het Hof geen hout snijden. Lees hier het bericht over zijn conclusie. Dat advies is in zijn geheel onderaan het arrest vermeld. Maar werd dus niet opgevolgd. Vegter zegt in rechtsoverweging 37 het helemaal ‘niet onbegrijpelijk’ te vinden dat die getuigenverklaringen ongeloofwaardig zouden zijn.

Onder 2.10 vat hij samen wat die getuigen verklaren - het leest als een actiefilm met Jean Claude van Damme tussen de kisten mitrailleurs. Deze getuigen verklaarden vooral over wat zij van anderen hebben gehoord over gebeurtenissen in de jaren ’90. De feiten waarvan Kouwenhoven wordt verdacht speelden echter allemaal in deze eeuw. Een verse ploeg raadsheren in Den Bosch zal het opnieuw beoordelen.

Wordt vervolgd.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.