D66 wil praten met Hamas

De partijcongressen van GroenLinks en D66 leverden verrassende wijzigingen in de partijprogramma’s op.

Beide partijen zeggen klaar te zijn om te gaan regeren.

Om de kwaliteit van leven in Nederland te behouden zijn ingrijpende hervormingen nodig. Dat bepleitten GroenLinks-lijsttrekker Femke Halsema en D66-lijsttrekker Alexander Pechtold afgelopen weekend op de druk bezochte verkiezingscongressen van hun partijen. Zij verweten beiden het kabinet Balkenende IV de afgelopen drie jaar een passieve houding en gebrek aan urgentie te hebben gehad. Hun partijen, benadrukten beide leiders, zijn bereid om in hun zoektocht naar een beter Nederland pijnlijke maatregelen te nemen.

Het zal niet verbazen dat zowel GroenLinks als D66 in de ogen van hun leiders dé partijen zijn om in deze volgens hen cruciale tijden verantwoordelijkheid te nemen voor de koers van het land. Halsema: “Dit is geen tijd om maar wat aan te harken.” Pechtold: “Blijven we hangen in het verleden of stappen we in de toekomst?”

Ze presenteerden zich ook nadrukkelijk als regeringspartners. Pechtold door een grapje te maken over de premierskwaliteiten van de aanwezige D66-coryfeeën Alexander Rinnooy Kan (voorzitter van de Sociaal Economische Raad) en Hans Wijers (ex-minister en bestuursvoorzitter van chemieconcern Akzo Nobel).

Vooral het CDA kreeg van beide partijleiders harde verwijten. Volgens Pechtold had die partij (en in mindere mate ook de PvdA) niet het lef om in aanloop naar de verkiezingen duidelijke keuzes te maken voor de toekomst. Hij bekritiseerde hun verkiezingsprogramma’s: „Noem het bestuurlijke vernieuwing 2.0. Eerst kiezers laten stemmen, en daarna pas zeggen wat je wilt.”

Zijn partij, vertelde Pechtold, is bereid taboes te doorbreken. Hij noemde de hypotheekrenteaftrek en het verhogen van de AOW-leeftijd.

Halsema verweet het CDA een vals gevoel van zekerheid aan zijn kiezers voor te schotelen. „De toekomst ligt niet, zoals CDA en VVD denken, in de jaren tachtig van de vorige eeuw.”

Naast de toespraken van de leiders, besteedden de duizenden partijleden veel tijd aan het doorwerken van de verkiezingsprogramma’s. Dat leverde enkele verrassende wijzigingen op. Het D66-congres eiste bijvoorbeeld dat het samenwerkingsverdrag tussen de Europese Unie en Israël moet worden opgeschort zolang het land doorgaat met het bouwen van nieuwe huizen en nederzettingen in Oost Jeruzalem en op de Westbank.

De leden spraken tevens uit dat er met Hamas zal moeten worden gesproken. Het partijbestuur wilde juist een algemene tekst over het Midden Oosten, om emotionele discussies te voorkomen. Voorts sprak het congres uit dat de partij de oude wens van D66, de directe verkiezing van de minister-president, weer op de politieke agenda moet plaatsen.

Bij GroenLinks waren de wijzigingen pijnlijker voor de top. Het congres schrapte het voornemen van een Referendumwet voor een adviserend en correctief referendum, al jarenlang een speerpunt van de partij. Tot „verrassing” van Halsema, die erop wees dat het programma zich daarmee niet expliciet tegen een referendum uitsprak.

Ook andere voorstellen voor bestuurlijke vernieuwing bleken niet breed gedragen. Zo wordt het aantal Tweede-Kamerleden niet teruggebracht tot 100, zoals de partijtop had voorgesteld. Het voorstel om burgers naast een stem op een partij ook te laten stemmen op een coalitievoorkeur werd verworpen. Het voorstel om de Eerste Kamer af te schaffen, haalde het net.

Het GroenLinks-congres had nog een laatste verrassing in petto. Kamerlid Ineke van Gent was door de kandidatencommissie op een voor haar onacceptabel lage plek op de lijst gezet. Het partijcongres zette haar met grote meerderheid op nummer vijf.