Een restaurant in huis, mag dat?

Eten wat de pot schaft en nieuwe mensen ontmoeten.

Op RTL 4 is nu zelfs een programma te zien over huiskamerrestaurants: Herrie in je Huiskamer.

Foto David Galjaard
Foto David Galjaard

Met rode wangen staat Suzan Kemps Mentrop in de knolselderijsoep te roeren. Haar man Patrick is in de weer met stokjes waaraan stukjes kaneelbrood met blauwe kaas is geprikt. Op het kleine, volle aanrecht staan de glazen klaar om gevuld te worden met een spoom (soort sorbet) van vlierbessen en aardbeiensorbet. De elf gasten druppelen binnen. Sommige stellen zich voor, anderen bekijken de tuin of de op kleur gesorteerde boekenkast met veel spirituele boeken.

Vanavond is de try-out van Eten met meer, een aanschuifavond waarbij ‘ontmoeting en lekker eten centraal staan’. Iedereen die wil, komt eten wat de pot schaft. En dat is nogal wat. Zeekraal, lentepaddenstoelen, verse makreel, buffelmozzarella, eetbare bloemen, biologische ham van Nederlandse biggen, truffelkaas, vlierbessen en zelfgemaakte spaghetti. Een zevengangendiner, alles biologisch. Op de kast staat een wit spaarvarken met paarse bloemen. Na afloop kunnen de gasten daar een bijdrage in stoppen.

Dat is het oorspronkelijke recept van een huiskamerrestaurant. Koks plannen een avond en melden via via dat er een aanschuifavond is. Geïnteresseerden (juist ook wildvreemden) komen langs. Aan het einde van de avond bepaalt iedereen hoeveel hij het eten waard vond. Meestal gaat het om de hobby, niet om de winst.

Er zijn naar schatting vijftig huiskamerrestaurants in Nederland. Maar volgens Arjen Hogervorst, directeur van Bureau Eerlijke Mededinging (BEM) dat ‘oneerlijke concurrentie in de horeca bestrijdt’, zijn dit soort avonden per definitie illegaal. „Een restaurant runnen gaat niet zomaar. Zo zijn er veiligheidsvoorschriften, hygiëneregels, vergunningen en moeten er bijvoorbeeld gescheiden toiletten zijn. Daar kan zo’n huiskamerrestaurant nooit aan voldoen.” Ook Anthony van der Klis van Koninklijk Horeca Nederland is er duidelijk over. „Leuk zo’n huiskamerrestaurant, maar ze moeten wel voldoen aan dezelfde wet- en regelgeving als gewone restaurants. Het gaat hier om min of meer commerciële activiteiten, dus zijn ze concurrentie.”

Huiskamerrestaurants bevinden zich in een schimmig gebied. Een restaurant runnen in je woonkamer en daar geld mee verdienen mag niet. Maar een dinertje organiseren voor vrienden wel. Wat als die dan ook weer vrienden meenemen die jij niet kent? En als zij een donatie willen geven zodat je uit de kosten kan komen? Maar waar ligt de grens?

Een etentje met vrienden mag natuurlijk, zegt Hogervorst. En zij mogen als cadeau ook best geld geven. „Maar huiskamerrestaurants zijn vaak met een bepaalde regelmaat open, het gaat niet om vrienden, maar om vreemden en de gift wordt min of meer verplicht gesteld.” Als BEM een melding krijgt van een restaurant of café, stuurt het bureau het huiskamerrestaurant een brief dat het moet sluiten. Gebeurt dit niet, dan worden de amateurkoks voor de rechter gesleept. „Het is slechts een kwestie van tijd tot we ze dwingen te stoppen. De afgelopen drie jaar hebben we er zo’n vijftien gesloten.”

Dat gebeurde ook met het huiskamerrestaurant dat Suzan Kemps Mentrop van 2004 tot 2007 runde in haar huis in Utrecht. „We werden uitgenodigd voor een gesprek met de gemeente en moesten toen stoppen”, vertelt ze. „Maar etentjes in een familiaire setting of op een andere plek dan thuis worden wel gedoogd.”

Daarom kookt Kemps Mentrop vanavond in het tuinhuis van kennissen in Velp, Marten Schaap en Elvira van Rijn. Zij zijn in het dagelijks leven coaches en hadden al langer het verlangen om mensen op een bijzondere manier bij elkaar te brengen. Een huiskamerrestaurant willen ze het liever niet noemen. Dat maakt Kemps Mentrop niet uit, zij kan weer koken voor vreemden in een huiselijke entourage.

Het ruime tuinhuis leent zich prima als eetgelegenheid. Er staan twee gedekte tafels en door de grote ramen zijn de moestuin en een vuurkorf met knapperend vuurtje te zien. Het gezelschap bestaat uit elf gasten, tussen de twintig en vijftig jaar. Als het tijd is om aan tafel te gaan, kijken ze wat ongemakkelijk rond. Maar al snel schuift iedereen bij elkaar aan. Na wat verplichte kost als werk en kinderen gaat het gesprek over naar dat wat de meeste gasten drijft: mensenrechten, spiritualiteit en duurzaam leven.

Een huiskamerrestaurant runnen mag dan wel niet, maar jezelf kok noemen wel. Dat doet Kemps Mentrop. Het is een vrij beroep. „Als kok mag ik overal komen koken. De eigenaren van het huis zijn dan verantwoordelijk voor de veiligheid.” Daarmee zit het volgens gastheer Marten Schaap wel goed. „Niet zo moeilijk, bij brand sta je hier snel buiten”, zegt hij, wijzend op de deur naar de tuin.

Aan tafel genieten de gasten van het eten. Mark Simons is een van hen. Hij is een fanatieke mensenrechtenstrijder en wandelaar. Hij heeft plannen om naar India te emigreren om jonge prostituees te bevrijden.

Tussen de gangen door speelt hij zelfgeschreven nummers op zijn gitaar. „Love can flow between you people but the source lays deep within”, zingt hij. Kemps Mentrop heeft haar keukengerei neergelegd en staat ontroerd te luisteren. De muziek heeft de gasten geraakt. Het is stil totdat de volgende gang op tafel komt: zelfgemaakte spaghetti met courgette, aubergines en makreel. Af en toe komt gastheer Schaap een hapje proeven. Met volle mond zegt hij: „In een echt restaurant had dit nooit gekund.”