De Zitting / Vermeende opruier zwijgt over aandeel strandrellen

hoek_van_hollandAsim B. is volgens het openbaar ministerie een hooligan die voortdurend strijd levert met de politie. Een opruier die een leidende rol had bij de strandrellen in Hoek van Holland op 22 augustus. Op de zitting in Rotterdam gedroeg de 25-jarige man, die volgens de officier ,,problemen op alle leefgebieden” heeft, zich rustig.

,,Ik beroep me op mijn zwijgrecht.” Die zin herhaalt Asim op de automatische piloot, maar doordat hij varieert in intonatie lijken de vragen van officier en rechter toch tot hem door te dringen. Hij zit al sinds 11 september vast. Daarvoor hielp hij zijn vader op de markt, waar hij jurkjes verkocht. Nu staat hij terecht voor opruiing, openlijke geweldpleging, bedreiging en belediging.

PR harde kern

Asims zaak wordt behandeld door twee officieren van justitie, drie rechters, twee advocaten voor zijn verdediging en een advocaat die de benadeelde politieagenten vertegenwoordigt. De zaal zit vol journalisten en enkele medewerkers van het openbaar ministerie. Asims vrienden zitten apart, op de balustrade. Geregeld kijkt de rechter naar boven. ,,Wilt u met uw schoenen daar vanaf gaan”, zegt hij halverwege de zitting. Ook officier Van Heemst houdt rekening met het gemêleerde gezelschap als hij videobeelden van het strandfeest afspeelt. ,,De meeste aanwezigen zullen hiervan gruwelen, anderen zullen het prachtige PR vinden voor de harde kern.”

Toch oogt Asim, een kleine, gedrongen jongeman, niet als een gevaarlijke relschopper. Rechtbankvoorzitter Van der Groen wijst hem er op dat zwijgen ook in zijn nadeel uitgelegd kan worden. ,,Toch zwijg ik!”, zegt Asim met stemverheffing. Demonstratief vouwt hij zijn armen over elkaar. De rechter houdt hem een verklaring voor die hij eerder tegenover de rechter-commissaris heeft afgelegd. Is het waar dat Asim zichzelf herkende in de beelden? ,,Ik beroep me op mijn zwijgrecht”, antwoordt Asim weer.

,,U bedoelt dat u zich bij die verklaring houdt”, zo legt de rechter hem voor. Het bekende antwoord volgt, maar zowel rechter als officier blijven doorgaan met het afvuren van vragen. ,,Bent u gehersenspoeld door uw advocaat?”, vraagt officier Klip op een gegeven moment. Er volgen nog vijf zwijgrecht-antwoorden voordat ook zij de conclusie trekt dat Asim zich neerlegt bij het dossier. ,,Alle verklaringen staan vast, denk ik”, zegt de officier. ,,Ik zwijg”, zegt Asim. ,,Dat was geen vraag”, corrigeert de officier. Advocaat Van Ardenne wendt zich tot de rechtbankvoorzitter. Hij staat erop dat de opmerking over ‘hersenspoelen’ door de griffier genoteerd wordt.

Vuurtje opstoken

Ondertussen heeft Asim al heel wat informatie uit het dossier over zich heen gekregen. De tenlastelegging, bestaande uit zes feiten, waaronder opruiing op 17 mei in een café voorafgaand aan een voetbalwedstrijd en zijn vermeende aandeel in de strandrellen op 22 augustus op het dance-feest Veronica Sunset Grooves. Door een schot van de politie kwam één bezoeker om het leven. Asim zou voorop gelopen hebben, met gebalde vuisten. Achter hem volgde een ,,treintje” van vijftien mensen. Asim staat bekend als iemand ,,die het vuurtje opstookt”, verklaarde een politieman, die hem van eerdere ongeregeldheden herkende. Een initiatiefnemer dus, maar geen echte leider, zo blijkt uit verklaringen van de mannen waarmee hij optrok. ,,Ik vind het maar een druktemakertje”, zei een van hen. Een ander beschrijft hem als ,,een vaag persoon, een popie jopie”. Iemand waar hij ,,een beetje moe” van wordt. Uit het dossier komt ook naar voren dat Asim een drankprobleem heeft, medicijnen voor psychoses gebruikt en een IQ van 65 heeft.

De rechter speelt een filmpje af op twee flatscreens. We zien iemand met ontbloot bovenlijf, die zich maaiend met zijn armen een weg door de menigte baant. Diverse malen slaat hij op de rug van een man. Het openbaar ministerie vermoedt dat het hier om Asim gaat, maar die ontkent. ,,Was u dan ergens anders? Liep u met een meisje langs de vloedlijn?”, vraagt officier Klip. ,,Ik beroep me op mijn zwijgrecht”, antwoordt Asim. Dan kunnen we beter een cassettebandje aanzetten, stelt de officier voor. ,,Dan doet u dat toch!”, zegt Asim.

Ander mens

Een heel boekwerk. Zo noemt de rechter het strafblad van Asim dat 25 pagina’s beslaat. De meeste overtredingen zijn gepleegd rondom voetbalwedstrijden. Sinds zijn veertiende heeft hij al acht keer een stadionverbod opgelegd gekregen. ,,Uit die informatie blijkt dat u niet zo’n heel briljante relatie met justitie heeft”, zegt de rechter. ,,Daar heeft u wel gelijk in”, zegt Asim, die inmiddels besloten heeft het zwijgen te staken. ,,Gaat u altijd tekeer tegen de politie als u een slok op heeft?”, vraagt de rechter. Nee, zegt Asim. ,,Dat doe ik normaal ook, hoor.” Maar de afgelopen zeven maanden, de tijd die hij achter tralies heeft doorgebracht, is hij ,,een ander mens” geworden.

De officier gelooft daar niets van. Hij is immers al eerder gestraft en zeven jaar reclasseringscontact heeft hem niet op het rechte pad kunnen brengen. ,,Huisvesting, opleiding, werk. Eigenlijk moet voor alles behandeling plaatsvinden. De beveiliging van de maatschappij gaat nu ook een rol spelen.” Boven Asims hoofd hangt nu een tweejarig verblijf in een inrichting voor stelselmatige daders (ISD). Maar daar ziet de psycholoog, die onder ede gehoord wordt, niets in. ,,Zolang die daar opgesloten zit, ziet hij niet hoe het er buiten aan toe gaat. De interactie met de maatschappij is belangrijk.” Volgens de officier zou dat ook in de afbouwfase kunnen. Ze eist twee jaar celstraf in de gevangenis voor veelplegers zonder aftrek van voorarrest en toewijzing van tweehonderd euro smartengeld aan vier agenten.

Privacy geofferd

Advocaat Van Ardenne verzoekt de rechtbank het openbaar ministerie niet-ontvankelijk te verklaren, omdat het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement ,,onrechtmatig inzage” heeft gekregen in de politiegegevens over Asim. ,,Zijn grondrecht op privacy is geofferd.” Ook wil hij dat de verdachte van alle feiten vrij gesproken wordt. Niet alleen omdat de verdachte ontkent, maar ook omdat er van opruiing geen sprake kan zijn. ,,Er werd lacherig gereageerd op zijn gebaren”, aldus de advocaat, die verwijst naar Asims gedrag in een café op 17 mei waar hij volgens justitie een opruiende rol heeft gespeeld.

Ook vindt de advocaat de verklaringen van de agenten in strijd met elkaar. ,,De één zegt dat Asim iets geroepen heeft en de ander zegt van niet.” Bovendien waren de omstandigheden traumatiserend, benadrukt de advocaat, waardoor de waarnemingen niet betrouwbaar zouden kunnen zijn. Hij vermoedt dat de agenten de rol van Asim hebben aangedikt omdat ze hem op het strandfeest herkenden van vorige rellen. Die focus zou hun waarneming eveneens beïnvloed hebben. ,,Eén agent herinnerde zich pas na zeven maanden dat hij een wapen op Asim heeft gericht.”

Officier Klip doet het pleidooi van de advocaat af als ,,niets nieuws”. Het zijn volgens haar loze stellingen, die geen recht doen aan de agenten die ,,getraind zijn om te spotten”. Als Asim al een opruier is, zo reageert de advocaat, ,,dan is het wel knap dat hij zo rustig blijft nu de officier zo lelijk doet tegen zijn raadsman”. De rechter geeft het laatste woord aan Asim. ,,Ik heb niets te zeggen, meneer.” Op 20 april doet de rechtbank uitspraak.

Hij die tot enig strafbaar feit of gewelddadig optreden tegen het openbaar gezag opruit is strafbaar op basis van artikel 131 wetboek van strafrecht (wvs). Openlijke geweldpleging valt onder art. 141 wvs en bedreiging met openlijk in vereniging geweld plegen onder art. 285 wvs. Belediging van een ambtenaar in functie is strafbaar op basis van art. 267 wvs.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.