Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Boeken

Wat minder urgent, wat minder zwart

Aifric Campbell is geen eendagsvlieg.

Ook haar tweede roman is mooi geschreven, heeft weer een opmerkelijke twist, maar heeft minder vaart.

boekomslag The loss adjustor van Aifric Campbell
boekomslag The loss adjustor van Aifric Campbell

Cormac is een wereldberoemde zanger, een ster zonder kapsones, een sympathieke jongen. Lang voordat hij doorbrak, was hij het buurjongetje van Caro en Estelle. Ze woonden in een kleine buitenwijk van een Engels dorp en vormden een onafscheidelijk trio. Maar zoals dat gaat met onafscheidelijke trio’s: ze vallen uit elkaar. Voor Caro, Cormac en Estelle gebeurt dat wanneer ze in de puberteit komen. Caro valt voor Cormac, en dus voelt Estelle zich buitengesloten. De breuk is definitief: Estelle sterft een gruwelijke dood, Cormac vertrekt en begint een glanzende carrière als popster, Caro blijft met lege handen achter.

De verhouding tussen de drie buurkinderen vormt het fundament van The Loss Adjustor, de tweede roman van de Ierse schrijfster Aifric Campbell. Het verhaal wordt verteld door Caro. Ze is inmiddels midden dertig en werkt bij een verzekeringsbedrijf als schade-expert. Ze beoordeelt claims en bezoekt de plaatsen waar de ramp of de misdaad zich heeft voltrokken; ze is de ‘loss adjustor’, degene die vaststelt hoeveel er verloren is gegaan en het verlies compenseert.

In 2008 debuteerde Campbell verpletterend met The Semantics of Murder, een zwarte en intelligente roman over een therapeut die naarmate het boek vordert een steeds verontrustender personage blijkt te zijn.

Met The Loss Adjustor bewijst Campbell in elk geval dat ze geen eendagsvlieg is, zij het dat haar tweede roman melancholischer en minder intens is dan haar debuut. Caro, de schade-expert, lijdt een statisch bestaan als single in Londen. Ze heeft vrijwel geen contact met haar moeder en houdt haar collega’s op afstand. Haar leven wordt bepaald door het gat dat Cormac achterliet toen hij na de dood van Estelle vertrok. Niet alleen werd hij een succesvol popster, hij trouwde ook nog met een andere vrouw.

Caro lijkt niet in staat zich over het gemis heen te zetten, maar haar leven komt in een stroomversnelling wanneer Cormac haar na al die jaren opeens uitnodigt om bij hem langs te komen. Die ontmoeting vormt het tragische hoogtepunt van de roman. In één klap wordt Caro duidelijk gemaakt wat haar plaats is. Ze had zich heel iets anders van de reünie voorgesteld – en de lezer ook.

Campbell speelt graag met de verwachtingen van de lezer. In The Semantics of Murder zat een geniaal omslagpunt. Alle zekerheden die je over de hoofdpersoon dacht te hebben verworven, werden overhoop gegooid toen de therapeut bezoek kreeg van een politieagent en zich gedwongen zag door andermans ogen naar zijn eigen wereld te kijken. Op dat moment begon zijn façade af te brokkelen en keek ook de lezer met nieuwe ogen naar het personage; je dacht de hele tijd dat de therapeut een redelijk mens was, die het goed voor elkaar had, maar beide veronderstellingen bleken gefundeerd op drijfzand.

Ook in The Loss Adjustor trakteert Campbell haar lezers op zulke ervaringen. Eerst lijkt er niet zoveel mis met Caro. Maar dan, veertig pagina’s voor het einde, vertelt Caro wat ze deed toen ze hoorde dat Cormac en zijn vrouw hun eerste kind verwachtten. Ze ging naar haar huisarts met een verzoek dat voor een vrouw van 27 zo uitzonderlijk was dat de arts weigerde haar van dienst te zijn. Pas dan besef je hoe getroebleerd Caro is. Met dergelijke kunstgrepen bewijst Campbell hoe goed ze het vak beheerst; ze sust je in slaap en laat dan een wekker afgaan. Dit is waarom je leest: om vakkundig te worden gemanipuleerd en je dat vervolgens te realiseren. Net als zijn voorganger is The Loss Adjustor uitstekend geschreven; tot het schrijven van slechtlopende zinnen lijkt Campbell niet in staat.

Aifric Campbell weet wat ze doet, dat moge duidelijk zijn. Toch lijkt haar tweede roman met iets minder concentratie geschreven dan haar debuut. Het boek heeft minder vaart, minder urgentie, er worden meer zijwegen bewandeld. En het is optimistischer; er is zelfs plaats voor hoop. Op de eerste pagina’s pleegt een hond zelfmoord, op de laatste pagina’s wordt een hond liefdevol geadopteerd. Ook beginnen Caro en haar moeder voorzichtig met elkaar te praten. Dat is mooi, maar je hoopt toch dat Campbell niet alle scherpe randjes kwijtraakt die haar debuut zo goed maakten. Blijft ze verontrustende romans schrijven of wordt ze een auteur van goede, degelijke romans met steeds minder verrassingen?

Bekijk haar website op:www.aifriccampbell.com

Aifric Campbell: The Loss Adjustor. Profile, 224 blz. € 14,99. De Nederlandse vertaling De schade-expert verschijnt dit najaar bij De Geus.