Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Politiek

In Venezuela was het de hele week Pasen

De populariteit van Chávez is voor het eerst aan het dalen.

Ondertussen treedt de Venezolaanse president steeds harder op tegen opponenten.

Tijdens het met drie dagen verlengde paasweekeinde speelden Venezolanen op het strand in Vargas, nabij de hoofdstad Caracas. Foto Reuters People relax by the beach on the last day of an extended Easter holiday in Vargas, outside Caracas, April 4, 2010. Venezuela's President Hugo Chavez ordered last week an extra three days' Easter holiday for Venezuelans in the latest move to cope with a power crisis. Chavez said he was decreeing the first three days of the following week as holidays along with the traditional Maundy Thursday and Good Friday of Easter week in the Christian calendar. REUTERS/Edwin Montilva (VENEZUELA - Tags: SOCIETY)
Tijdens het met drie dagen verlengde paasweekeinde speelden Venezolanen op het strand in Vargas, nabij de hoofdstad Caracas. Foto Reuters People relax by the beach on the last day of an extended Easter holiday in Vargas, outside Caracas, April 4, 2010. Venezuela's President Hugo Chavez ordered last week an extra three days' Easter holiday for Venezuelans in the latest move to cope with a power crisis. Chavez said he was decreeing the first three days of the following week as holidays along with the traditional Maundy Thursday and Good Friday of Easter week in the Christian calendar. REUTERS/Edwin Montilva (VENEZUELA - Tags: SOCIETY) REUTERS

In de aanloop naar de verkiezingen in Venezuela is het politieke klimaat in het land snel aan het verharden. Opponenten van president Hugo Chávez zijn de afgelopen weken gewaarschuwd. Wie kritiek levert, kan zo gearresteerd worden.

Guillermo Zuloaga, directeur van het particuliere televisiestation Globovisión, werd onlangs opgepakt nadat hij in het buitenland had gezegd dat de regering tegenstanders probeerde de mond te snoeren. Oppositielid Álvarez Paz werd gearresteerd omdat hij had beweerd dat Chávez Venezuela in een vrijhaven voor drugshandelaren had omgetoverd.

Politieke analisten in Venezuela zien in het optreden van de regering tegen opponenten een direct verband met de parlementsverkiezingen. Er staat veel op het spel, voor de oppositie én de PSVU, de overkoepelende socialistische partij van Chávez. In 2005 werden de verkiezingen nog geboycot door de oppositie. Daardoor heeft Chávez de afgelopen vier jaar geen tegenstand op landelijk niveau gekend. Maar in september laat de oppositie het niet zo ver komen en zal zij haar plek opeisen in het parlement.

Met minder dan een half jaar voor de boeg begint voor Chávez en zijn socialistische revolutie de tijd te dringen. Venezuela is in crisis en de president staat voor het eerst onder druk. Zijn populariteit daalt. Er is een structureel tekort aan elektriciteit, omdat de belangrijkste waterkrachtcentrale beperkt functioneert. Stroomstoringen komen dagelijks voor. Allerhande bezuinigingen grijpen hard in in het dagelijks leven. Met het oog op de stroomtekorten heeft Chávez dit paasweekeinde verplicht met drie dagen verlengd, tot ongenoegen van het bedrijfsleven.

De economie draait slecht, mede door de teruglopende inkomsten uit de olie-export (90 procent van de totale export). De staatskas is daardoor minder rijkelijk gevuld, wat ten koste gaat van de sociale projecten.

Dan is er nog een watertekort, hoge inflatie (ruim 30 procent) en het gebrek aan belangrijke basisproducten als rijst of eieren in supermarkten. „De armere Venezolaan, Chávez’ doelgroep, lijdt. Peilingen tonen aan dat hij veel minder populair is dan vroeger”, zegt Francine Jácome, directeur van het Instituut voor Sociale en Politieke Studies in Caracas.

Het opsluiten van politieke tegenstanders is niet nieuw in het elfjarige bewind van Chávez. Bij de regionale verkiezingen in 2008 zagen oppositieleiders zich geconfronteerd met gerechtelijke onderzoeken – nadat zij waren opgepakt. Daardoor konden ze niet aan de verkiezingen deelnemen.

Maar het is nu voor het eerst dat de regering mensen laat arresteren om wat ze hebben gezegd. „In het verleden werd altijd een andere aanleiding gevonden om tegenstanders op te pakken”, zegt Jácome. „Academici en intellectuelen die in het buitenland de regering bekritiseren lopen nu ook de kans opgepakt te worden. Het gaat ver.” De boodschap is duidelijk: let op uw woorden de komende maanden, anders zwaait er wat.

Voor de partij van Chávez is het van belang een tweederde meerderheid in parlement (167 zetels) te behouden, stelt Elsa Cardozo, hoogleraar politicologie in Caracas. „Met zo’n meerderheid kan je alle belangrijke wetten er doorheen loodsen die je wilt.”

Eigenlijk heeft de oppositie sinds Chávez nooit een antwoord gehad op zijn leiderschap en socialistische project, waarmee hij een groot deel van de armen aanspreekt. Het ontbrak aan eenheid. Bij de laatste burgermeester- en gouverneursverkiezingen (2008) kwam het zelfs voor dat twee verschillende kandidaten van de oppositie het opnamen tegen eentje van de regeringspartij.

Maar eind vorig jaar heeft de oppositie zich toch verenigd, in de Unidad Venezuela. Hoewel volgens prognoses de winst van de oppositie op 40 tot 50 zetels zal komen – te weinig om PSVU van een tweederde meerderheid af te houden – hangt veel af van de ontwikkeling van de crisis. Mocht de situatie verslechteren, zoals wordt verwacht, dan zou dat in september alsnog verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor de regering.

Toch blijft het lastig voor de oppositie. Overheidssteun aan politieke partijen is door Chávez afgeschaft, waardoor zij afhankelijk zijn van particuliere donaties. Bedrijven durven hun nek niet uit te steken omdat zij vaak zaken doen met de regering en vrezen hun contracten te verliezen.

Cardozo: „Ondanks een verbod gebruikt de regeringspartij belastinggeld om haar boodschap te verspreiden. Chávez is bijna dagelijks urenlang te zien op de staatstelevisie. Het blijft een ongelijke strijd.”