Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Politie, recht en criminaliteit

Eén moord en Zuid-Afrika is in rep en roer

President Zuma riep op tot kalmte na de moord op rechts-extremist Terre’Blanche.

Toen had diens beweging al wraak gezworen op de zwarte bevolking in Zuid-Afrika.

Eugène Terre’Blanche, de zaterdag vermoordde voorman van de rechts-extremistische Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB), leidde de laatste jaren een teruggetrokken bestaan op de boerderij Witrandjiesfontein in het noordwesten van Zuid-Afrika. Veel volgelingen had hij niet meer. Toch nam de overheid geen enkel risico: president Zuma sprak gisteren op televisie de natie toe en de top van politie en Justitie kwam in Terre’Blanches woonplaats Ventersdorp polshoogte nemen.

„Het is tragisch als een leider van zijn statuur wordt vermoord”, zei de voormalige anti-apartheidsstrijder Zuma over de man voor wie het apartheidsbewind nog te liberaal was. Zuma riep op tot kalmte en verzocht politici eerst goed na te denken voor ze zich over de moord zouden uitlaten.

Maar daarvoor was het toen eigenlijk al te laat. De ABW had inmiddels wraak gezworen en de grootste oppositiepartij van Zuid-Afrika, de overwegend blanke Democratische Alliantie, en belangengroepen van blanke Zuid-Afrikanen hadden al met een beschuldigende vinger gewezen naar voorzitter Julius Malema van de jeugdliga van regeringspartij ANC.

Sinds enige weken heft de immer provocerende Malema op publieke bijeenkomsten het oude anti-apartheidslied ‘Dood de boer’ aan. Een rechter heeft dat lied vorige week verboden. Malema zou een klimaat geschapen hebben waarin ‘boeren’ – in Zuid-Afrika niet alleen agrariërs, maar eigenlijk alle Afrikaanstalige blanken – hun leven niet meer zeker zijn. Het ANC vecht dat besluit aan.

„Hoewel wij Zuma’s krachtige veroordeling van de moord op Terre’Blanche verwelkomen, botst dit lijnrecht met de aanhoudende steun van Zuma en het ANC voor het lied Dood de boer”, zei woordvoerder Flip Buys van AfriForum, een belangengroep van blanke Zuid-Afrikanen.

Zijn organisatie grijpt de moord aan om aandacht te vragen voor het „bovengemiddeld hoge aantal moorden op boeren” in Zuid-Afrika. AfriForum wil dat de Amerikaanse organisatie Genocide Watch de situatie gaat monitoren.

Sinds in 1994 de apartheid werd afgeschaft zijn volgens AfriForum meer dan drieduizend blanke boeren gedood. Maar deze moorden zijn volgens onderzoekers zelden politiek geïnspireerd: de geïsoleerd wonende boeren zijn een makkelijke prooi voor criminelen. Veel aanslagen houden ook verband met de feodale verhoudingen op het platteland, waar zwarte arbeiders zelfs voor Afrikaanse begrippen een habbekrats verdienen bij een blanke baas.

Ook de moord op Terre’Blanche lijkt niet politiek. Twee van zijn landarbeiders zouden nog een maandloon (30 euro) tegoed hebben en kwamen dat volgens de politie incasseren. Ze vielen hun 69-jarige baas aan toen hij een dutje lag te doen. Met een kapmes, een metalen pijp en een soort knuppel bewerkten ze zijn hoofd. De twee zijn gearresteerd en moeten vandaag in Ventersdorp voorkomen.

Leden van de AWB hebben aangekondigd bij de rechtbank te komen demonstreren. Maar het eerdere dreigement om wraak te nemen op de zwarte bevolking van Zuid-Afrika is na Zuma’s toespraak ingetrokken.