Rivaliteit achter de complimenten

De presidenten Obama en Sarkozy zijn het zelden zo eens geweest. Zeggen ze. Over kernwapens, Iran, de economie. Maar de argwaan is nooit ver weg.

Nicolas Sarkozy en Barack Obama tijdens hun persconferentie, gisteren in Washington Foto Reuters U.S. President Barack Obama (R) laughs during a joint news conference with French President Nicolas Sarkozy in the East Room of the White House in Washington March 30, 2010. REUTERS/Jason Reed (UNITED STATES - Tags: POLITICS) REUTERS

Een Franse president bezoekt zijn Amerikaanse ambtgenoot. Ze kunnen kiezen uit heel wat onderwerpen om over te kissebissen.

De Fransman ziet zichzelf als heraut van een nieuwe financiële wereldorde, maar de Amerikaan gaat zijn eigen gang bij het intomen van banken. Hoe hij het ook probeerde, de Amerikaan kreeg de afgelopen maanden uit Parijs geen beloftes zoals uit Berlijn of Londen voor extra troepen in Afghanistan. En Frankrijk stelt zich vaak op als het onwillige neefje bij Obama's initiatieven voor nucleaire ontwapening.

Op het Elysée vinden ze dat het Witte Huis wel erg lang deed over het bedenken van een nieuwe Afghanistan-strategie. En de VS talmden ook nogal met nieuwe sancties tegen Iran en zijn nucleaire ambities. Uit Washington kwamen zorgen over een Franse plan marineschepen aan Rusland te leveren. Uit Parijs klachten over een oneerlijke behandeling van de Europese vliegtuigbouwer Airbus in een aanbesteding van het Amerikaanse leger. Enzovoorts.

Hoe staan zulke presidenten dan naast elkaar op een persconferentie in het Witte Huis? „Wij hebben geloof ik nooit zo dicht bij elkaar gestaan als nu”, straallachte president Obama gisteren. „Frankrijk is een van onze naaste bondgenoten.” En later: „Wij begrijpen elkaar. Voor problemen die we samen hebben, moeten we samen oplossingen zoeken.”

President Sarkozy: „In onze geschiedenis is onze gedeelde blik zelden zo identiek geweest.” Hij tutoyeert Obama in het Frans. Als ze weglopen, slaat Obama geroutineerd een arm om de schouder van Sarkozy.

In de geijkte uitwisseling van beleefde vriendelijkheden tussen staatshoofden blijft de Frans-Amerikaanse variant een oefening apart. De markt voor freedom fries, de anti-Franse french fries die tijdens de Irak-oorlog in 2003 in de Verenigde Staten werden verkocht, was nog maar net verschrompeld toen Sarkozy in 2007 aantrad. Een president die in eigen land ‘de Amerikaan’ werd genoemd omdat hij houdt van succes, geld en prestatiedrang.

Maar in Parijs weten ze best dat achter Obama’s zorgvuldige complimenten argwaan en afstand schuil gaan. Niet voor niets weigerde hij vorig jaar in Parijs nog Sarkozy in zijn paleis te bezoeken, en heeft hij de traditionele jaarlijkse onderlinge top afgeschaft.

Ook een zin als ‘We begrijpen elkaar’ kan in Parijs heel anders gehoord worden dan in Washington.

Omgekeerd kan Sarkozy het niet laten af en toe tegenover Obama te spelen dat hij de doorleefde staatsman is, uit een land waar alles al eens is gebeurd. „Welkom in de club van landen die hun zieken niet laten vallen”, zei hij tijdens een lezing op Columbia University tegen gastheer Obama, die vorige week zijn zorgplan had binnengehaald. En tegen de studenten zei hij: „Wanneer een staatsman gekozen is, heeft hij nog maar een tiende van zijn weg afgelegd.”

Achter de wederzijdse complimenten loert altijd de rivaliteit van de een, de argwaan van de ander. Medewerkers van Sarkozy onderstreepten na het bezoek tegen journalisten twee hoogtepunten. Een: het is heel bijzonder dat de presidentiële echtparen zonder anderen hebben gedineerd in het Witte Huis. Twee: is het iedereen wel opgevallen dat Obama zei dat de VS en Frankrijk „verenigd en onafscheidelijk” zijn? Dat ging over Iran, dat volgens de VS nu „binnen enkele weken” met nieuwe sancties moet worden geconfronteerd.

Nicolas Sarkozy plakt nog een voordeel aan het bezoek. Hij werd gekozen om Frankrijk te hervormen en beloofde de wereld te beschaven. Maar hij moet nu zijn ambities bijstellen, na een gevoelig verlies bij regionale verkiezingen. Dan doet het goed om thuis te laten zien dat je beste vrienden bent met een Amerikaanse president die net twee successen heeft behaald, de ziektekostenverzekering en het kernwapenakkoord.

Obama had minder te winnen bij het gezelschap van Sarkozy. Een Amerikaanse generaal liet onlangs doorschemeren dat Sarkozy in Washington alsnog extra troepen voor Afghanistan zou beloven. Het bleef bij een informele belofte Afghaanse soldaten op te leiden en misschien politieagenten. Een belofte die Sarkozy daar niet eens hardop uitsprak.