Piraten? Vissers zult u bedoelen!

De Europese marinemissie voor de kust van Somalië vangt volop piraten. Eenmaal ontwapend, mogen ze gaan. Niemand kan of wil de zeerovers berechten.

Opnieuw heeft de Nederlandse marine Somalische piraten opgepakt. En opnieuw zijn de zeerovers direct weer vrijgelaten.

Het fregat Hr. Ms. Tromp, dat deel uitmaakt van de Europese antipiraterijmissie Atalanta, hield maandag op de Indische Oceaan tien zeerovers aan. Ze bemanden een moederschip dat twee kleinere aanvalsbootjes meevoerde. Toen de Tromp hen tot stoppen dwong, gooiden de tien mannen ‘verdacht materiaal’ in zee – lees: machinegeweren en ladders. Piraten? Wij? Vissers, zult u bedoelen!

Zo gaat het vaker, in de strijd tegen de Somalische zeerovers. Zondag ontwapende de Tromp eerst twaalf zeerovers, daarna zeven. Het fregat heeft deze maand 61 piraten onderschept, ontdaan van ‘aanvals-skiffs’ en moederschepen, en op een bootje naar Somalië gezet. Marines uit andere landen doen dit ook. Ontstond vorig jaar nog ophef in de Tweede Kamer toen De Zeven Provinciën voor het eerst opgepakte piraten liet gaan, inmiddels lijkt een zekere berusting ontstaan.

„Vergeet niet dat je overtuigend bewijs moet hebben om een kansrijke rechtszaak te beginnen”, zegt een woordvoerder van de Atalanta-missie. Rondvaren met een kalasjnikov is niet genoeg om achter de tralies te verdwijnen. „We weten allemaal dat het piraten zijn, maar we moeten ze echt tijdens het enteren grijpen. Als de politie na een bankoverval iemand met een revolver aantreft, weet je ook hoe laat het is – maar als er verder geen bewijs is, houdt het toch op. Ook voor justitie in Kenia.”

De EU kan Kenia vragen of het verdachten uit buurland Somalië wil berechten als het land dat hen oppakt zelf niet tot vervolging overgaat. Kenia heeft daartoe akkoorden met EU en NAVO, die ook een antipiraterijmissie voert. De afgelopen dagen wilde Nederland niet overgaan tot vervolging, bevestigt het landelijk parket. Justitie zag, net als de EU, onvoldoende bewijsmateriaal. De EU besloot Kenia niet eens te polsen.

Volgens een goed ingevoerde bron in de internationale marinemissie ligt de zaak minder eenvoudig. Hij zegt dat Kenia soms „politiek bedrijft”. Zo weigerde het in december dertien zeerovers over te nemen van Hr. Ms. Evertsen, hoewel Defensie „alle bewijs dat je je maar kunt wensen” zei te hebben: foto’s van de piratenaanval op een vrachtschip, kogelgaten, ooggetuigenverklaringen. Kenia, dat al meer dan honderd verdachten heeft opgenomen, wil meer (financiële) steun voor de vervolging van zeerovers, zegt de bron. Menig waarnemer acht versterking van de justitiële capaciteit in Kenia voorlopig de beste optie in de juridische strijd tegen piraterij.

De woordvoerder van Atalanta ontkent dat er vaker piraten op zee worden vrijgelaten omdat Kenia ze niet langer overneemt. Dat er meer vrijkomen, komt doordat er meer worden opgepakt. En dat is een gevolg van actiever optreden door de westerse marineschepen. „We willen gewoon agressiever achter de piraten aan gaan.”

Strafrechtexperts wijzen er op dat Nederland de piraten van de Evertsen best had kunnen berechten. Piraterij door wie dan ook, waar dan ook, mag in Nederland worden vervolgd – dat principe dat ontstond ooit om de wereldzeeën veiliger te maken. Den Haag kiest echter pas voor vervolging van piraten als er een direct Nederlands belang is. Zo worden wel vijf Somaliërs vervolgd die een schip uit de Nederlandse Antillen zouden hebben aangevallen. „Andere landen vervolgen ook nauwelijks zelf piraten”, zegt de bron. „Men weet niet wat men moet met de Somaliërs na hun straf. Nederland wil niet als enige straks met tientallen ex-piraten zitten. Geen onredelijke overweging.”