Middeleeuws glazen plafond

Pope Joan.Regie: Sönke Wortmann. Met: Johanna Wokalek, John Goodman, David Wenham, Anatole Taubman. In: 10 bioscopen ***

Is er ooit een vrouwelijke paus geweest? Sinds de dertiende eeuw is de legende van paus Johanna geboekstaafd in talloze verhalen, maar volgens moderne historici is het fictieve folklore. In 1972 speelde Liv Ullman Pope Joan in een gelijknamige film. Veertien jaar geleden schreef de Amerikaanse auteur Donna Woolfolk Cross er na zeven jaar archiefonderzoek een boek over. Daarin wordt gesteld dat de katholieke kerk elk bewijs voor haar bestaan bewust verdoezelde.

De Engels gesproken film van de Duitse regisseur Sönke Wortmann is de verfilming van Cross’ boek; een als kostuumfilm vermomd feministisch traktaat, dat gaat over de samenzweerderige macht van het patriarchaat om stelselmatig vrouwen van de top te weerhouden. Anders gezegd: het glazen plafond stamt al uit de Middeleeuwen. De film is er weinig genuanceerd en zelfs een beetje drammerig over: vrijwel alle mannen zijn fout, om te beginnen bij Johanna’s vader die niet wil dat zijn leergierige dochtertje kennis opdoet, want ze is voorbestemd om te trouwen en de man te dienen. Als ze toch toegelaten wordt in het klooster, betoogt een van de monniken dat vrouwen kleinere hersenen hebben en daardoor niet scherp kunnen denken.

Er zijn gelukkig ook uitzonderingen, zo is paus Sergius (grappige rol van John Goodman) verlicht genoeg om haar aan te wijzen als opvolger. Maar dan wel verkleed als man: er is altijd een prijs.