Kliniek: tbs-ontduikers wegsturen

Het Pieter Baan Centrum gaat verdachten wegsturen die niet meewerken aan psychiatrisch onderzoek. Dat zegt Thomas Rinne, medisch directeur van het Pieter Baan Centrum, de forensische onderzoekskliniek van justitie in Utrecht.

Door niet mee te werken proberen verdachten te voorkomen dat zij tbs opgelegd krijgen van de rechter. Een aantal advocaten adviseert hun cliënten dat, omdat tbs een te onzeker verloop heeft gekregen. De gemiddelde duur van tbs is in tien jaar tijd opgerekt van 4,5 naar 9 jaar.

Bijna de helft van de jaarlijks ruim 200 verdachten over wie de rechter een psychische rapportage vraagt, weigert mee te werken aan het onderzoek. Toch worden ook zij nu nog standaard zeven weken opgenomen en onderzocht door een zevenkoppig team van psychologen, psychiaters en gedragswetenschappers. Per verdachte kost dat ongeveer 50.000 euro. Rinne vindt dat het Pieter Baan Centrum „zorgvuldig moet omspringen met de inzetbare middelen”. Wie weggestuurd wordt, gaat terug naar huis of naar de penitentiaire inrichting waar hij in voorarrest zit. In sommige gevallen zal geprobeerd worden nog in de gevangenis vast te stellen of er een stoornis is.

Ouders van een 7-jarig meisje dat vorig jaar is ontvoerd en misbruikt, proberen via een burgerinitiatief (40.000 handtekeningen) tbs te agenderen in de Tweede Kamer. Zij vinden dat rechters ook tbs moeten kunnen opleggen als verdachten zich niet psychisch willen laten onderzoeken. Demissionair minister van Justitie Hirsch Ballin (CDA) wil het grote aantal weigeraars terugdringen, zei hij gisteren in de Tweede Kamer. Hij gaat daarvoor overleggen met de Nederlandse Orde van Advocaten.

Thomas Rinne verwacht dat rechters steeds zwaarder zullen straffen als niet wordt meegewerkt aan psychiatrisch onderzoek. „Daar moeten advocaten dan ook rekening mee houden in hun advies aan hun cliënt.”

Maar rechters kunnen een verdachte niet extra zwaar straffen omdat hij weigert mee te werken, zegt de Arnhemse raadsheer Yvo van Kuijck namens de Raad voor de Rechtspraak. Verdachten hebben recht op een eerlijk proces. Dat betekent ook dat zij niet verplicht zijn om mee te werken aan hun eigen veroordeling. „Rechters kunnen alleen langere straffen opleggen met als oogmerk de maatschappij te beschermen.”

Enkele freelancemedewerkers van het Pieter Baan Centrum zien ervan af te worden ingehuurd. Zij vinden het demotiverend dat zoveel mensen weigeren.

Het PBC zal in beginsel iedereen die binnenkomt proberen te onderzoeken, zegt Thomas Rinne. Maar als deze verdachten volharden om niets te zeggen, worden ze vanaf mei na uiterlijk vier weken weggestuurd.