Italiaanse Kerk nu bereid tot openheid over misbruik

Ook in Italië komt nu misbruik door katholieke geestelijken aan het licht. De Kerk zegt te willen meewerken aan een burgerlijk onderzoek.

Na de oproep tot „transparantie” en „eerlijkheid” door paus Benedictus XVI hebben de Italiaanse bisschoppen gisteren besloten dat ze „klaar zijn om loyaal samen te werken met de burgerlijke autoriteiten” bij het vaststellen van seksueel misbruik door geestelijken. Aan het slot van een vierdaagse vergadering over de kwestie beklemtoont het bestuur van de Italiaanse bisschoppen zich „niet te verzetten, maar samen te willen werken”. De bisschoppen stellen „verbijstering, gevoel van verraad en wroeging te voelen voor wat is gedaan door enkele vertegenwoordigers van de Kerk”, aldus het slotdocument op de site van de Italiaanse bisschoppenconferentie.

Ook in Italië komen steeds meer misbruikzaken aan het licht. Afgelopen vrijdag presenteerde het weekblad L’espresso een dossier met veertig gevallen, waarin vele kinderen zijn gemolesteerd door geestelijken. Het blad spreekt van het „topje van de ijsberg”.

Het misbruik kwam in alle Italiaanse regio’s voor. Priesters worden beschuldigd van slapen met jongeren en het laten zien van pornofilms. In een doveninstituut in Verona hebben priesters en fraters tot 1984 dertig jaar lang tientallen kinderen misbruikt.

„We vragen al tien jaar aandacht voor het probleem”, zegt Ernesto Caffo voorzitter van de Telefono Azzurro waar misbruik kan worden aangegeven, in het tijdschriftartikel. Ook hij denkt dat nog maar een fractie van het misbruik in Italië aan het licht is gekomen.

In Bolzano heeft bisschop Karl Golser deze maand een internetsite geopend, waarop slachtoffers zich kunnen melden. Het motto is: „Wie weet, spreekt!” Er zijn al tientallen meldingen binnengekomen van ex-seminaristen, scouts, misdienaars en leerlingen van katholieke scholen.

Bisschoppen en priesters hebben tot voor kort actief geprobeerd om onderzoek naar misbruik tegen te gaan. Slachtoffers en families werd voorgehouden dat God de daders wel zou straffen en dat het niet nodig was om naar de politie te stappen. „Lange tijd heeft de Kerk ervoor gekozen de zaken intern af te handelen. Men probeerde het burgerlijk recht te ontvluchten en zo te voorkomen dat het hele systeem ter discussie zou worden gesteld”, aldus Caffo van Telefono Azzurro. Een enkele priester is in het verleden wel veroordeeld door burgerlijke autoriteiten. Maar regelmatig werden ze in het hoogste beroep vrijgesproken, omdat de zaak door de trage procesgang verjaard bleek.

De Italiaanse bisschoppen beklemtonen in hun gezamenlijke verklaring dat ze priesterstudenten in de toekomst scherper zullen selecteren op hun kwaliteiten. Het celibaat, zo stellen ze, kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de misstanden. „Het leidt niet tot afwijking of verminking van de seksualiteit.”

Oud-voorzitter van de Italiaanse bisschoppenconferentie Camillo Ruini zei gisteren in de krant van het Vaticaan, L’Osservatore Romano, dat het nieuws over het misbruik van jongeren door priesters heeft geleid tot een „moment van dubbel lijden voor de kerk”. „Lijden vanwege de schuld van de zonen van de Kerk, en lijden vanwege de vijandige houding ten opzichte van de Kerk. Er waart een geest rond die niet alleen wil polemiseren met de Kerk, maar die ook het vertrouwen in haar wil uitroeien en zelfs het geloof in God uit de harten van de mensen wil verbannen.’’

Ruini heeft de tekst geschreven van de meditatie die paus Benedictus XVI aanstaande vrijdagavond zal uitspreken tijdens de kruiswegherdenking bij het Colosseum in Rome. Vijf jaar geleden op Goede Vrijdag sprak Benedictus, als kardinaal Joseph Ratzinger, op Goede Vrijdag voor het eerst over „het vuil in de Kerk”, verwijzend naar priesters die zich schuldig maakten aan kindermisbruik.