Herdenken met een stevige klap

P1000473Op het Trioemfalnaja-plein in het Moskouse centrum was voor vanavond een bijeenkomst van Grondwetaanhangers georganiseerd. Iedere 31ste van de maand komen ze bijeen om artikel 31 (vrijheid van bijeenkomst) te huldigen, een artikel dat, net als de meeste andere artikelen van die Grondwet overigens, door de regering niet wordt gegarandeerd.

P1000475Altijd wordt die bijeenkomst op het Troemfalnajaplein gehouden, maar dit keer had burgemeester Loezjkov die locatie toevallig al toegezegd aan de jongeren van de pro-Kremlinjongerenbewegingen Nasji en  Molodaja Gvardia, die er een gezellige patriottistische manifestatie van hadden gemaakt met veel Sovjet-retoriek en een enkel dreigement aan het adres van het Westen, dat volgens sommige deelnemende vlaggenzwaaiers die ik sprak achter de bomaanslagen op de metro zitten. De Grondwetaanhangers op hun beurt meenden weer dat de FSB erachter zat. Wat dat betreft waren de tegenstellingen dus als vanouds groot.  

P1000474

De Grondwetaanhangers waren toch bij Trioemfalnaja komen opdagen. Ze hadden zich opgesteld aan de rand van de door zo’n tweeduizend politieagenten beveiligde dranghekken, waarachter pompeuze rockmuziek klonk en de ‘generatie tegen terreur’ - zoals de pro-Kremlinjongeren zich voor de gelegenheid hadden genoemd - zijn trouw aan het vaderland bezwoer en op een groot schermvideobeelden vertoonde van hulpvaardige ambulancebroeders die gewonden bij metrohalte Loebjanka hielpen. Op die manier moest de hele hulpactie blijkbaar door de pro-Kremlinjeugd worden geannexeerd.P1000471

Een Grondwetliefhebbende oorlogsveteraan met een

P1000464
protestbord sprak er zijn schande over uit en schaarde zich achter de Grondwetliefhebbende jongeren. Dat hij bijna door de menigte werd verpletterd nam hij op de koop toe. Stalingrad was tenslotte erger.

Zoals gebruikelijk werd er veel getrokken en geduwd en een enkele keer dreigde ik vertrapt te worden door de politie, die zich voor zover ze daartoe in staat is steeds vriendelijker opstelt (invloed van Medvedev?). Toen de agenten toch hardhandig begonnen op te treden, daartoe al dan niet uitgelokt door de aanwezige jeugd, werden ze voor fascisten uitgescholden. Enkelen hadden zichtbaar moeite met die verwensing.

P1000487

De gearresteerden, van wie mij meestal niet duidelijk werd wat ze nu hadden misdaan behalve dat ze op het plein verschenen waren,  werden naar arrestantenbusjes gebracht. Daar werd het mij en mijn collegafotografen onmogelijk gemaakt hen te fotograferen. Wel deden we een beroep op de vrije pers, die in Rusland bestaat (volgens Medvedev). En  om de een of andere reden werden de agenten en hun hulpjes daar toch onzeker van en mochten we ons werk doen en vastleggen wat ze met de Grondwetminnende burgers deden.

P1000489

Drie Franse studentes Russisch, die toevallig op het plein verzeild waren geraakt, waren geschokt door de agressie van de politie. Terwijl ze toch wel wat gewend zijn uit Parijs, tijdens de studentenprotesten. ,,Maar deze agenten zijn echt eng”, zei Juliette, die zich veilig waande achter mijn gespierde roeierstorso.

P1000514Samen met de meisjes trok ik nu met de metro naar metrohalte Park Koeltoeryj, waar een herdenkingsbijeenkomst werd gehouden voor de mensen die hier maandag zijn omgekomen. Het was een indrukwekkende, ingetogen plechtigheid, waarbij ook de bejaarde koningin van de Russische mensenrechten, de broze. 82-jarige Ljoedmilla Aleksejeva, bloemen kwam leggen.

P1000511
Ljoedmilla Aleksejeva

Ik had haar net gefotografeerd of er sprong een man met een baard op haar af, die haar een klap op haar achterhoofd gaf en riep: ,,Leef jij nog, ouwe teef?” Aleksejeva, die in de Sovjet-Unie jarenlang door de KGB werd getreiterd  omdat ze haar mening niet onder stoelen of banken stak, hield zich goed, maar was toch gewond. De dader, een dertigjarige man die zich een ‘Russisch orthodoxe patriot’ noemde, werd meteen gearresteerd en afgevoerd. Omstanders waren geschokt. Een van hen zei: ,,Ze heeft een klap van Poetin gekregen.”

P1000515Met de Franse studentes ging ik daarna naar metrohalte Loebjanka, waar de regering en

P1000517
leden van Verenigd Rusland hun bloemen zojuist hadden gelegd. In de hal speelden zich aangrijpende taferelen af. Jonge meisjes , die vrienden en vriendinnen hadden verloren stonden te huilen. In de bloemenzee lagen foto’s van omgekomenen. Het was genoeg om ons allen in tranen te brengen. Bovengronds, op het plein bij de gedenksteen voor de slachtoffers van de Stalinterreur waren nog meer bloemen gelegd en brandde een zee van kaarsen. Tussen die kaarsen in stond een foto van een beeldschoon meisje. En met haar gezicht in mijn herinnering wandelde ik door de lenteavond naar huis, diep en diep bedroefd.
P1000525