Borssele II maat te groot voor Delta

Energiebedrijf Delta bestrijdt dat het er financieel slecht voor zou staan. Maar een tweede kerncentrale financieren wordt een lastig verhaal.

Het Zeeuwse energiebedrijf Delta wil een tweede kerncentrale bouwen in Borsele en heeft de eerste vergunningen daartoe al aangevraagd. Maar heeft het wel het geld om zo’n centrale te bouwen?

Ebel Kemeling van het Amsterdamse adviesbureau Spring Associates denkt van niet. Hij publiceerde eergisteren een rapport dat voor veel commotie heeft gezorgd. Volgens hem staat Delta er op het moment financieel zo slecht voor dat het bedrijf zelf amper zal kunnen bijdragen aan de bouw van een kerncentrale. De enige manier waarop de bouw van die centrale kan doorgaan, aldus Kemeling, is dat Delta het project verkoopt. Of dat Delta zichzelf verkoopt.

Onzin, reageert Delta. Een woordvoerder van het energiebedrijf benadrukt dat Kemeling zijn rapport heeft geschreven in opdracht van Greenpeace, een notoir tegenstander van kernenergie. Dat maakt de inhoud ervan verdacht. Verder heeft Delta nooit beweerd dat het de kerncentrale helemaal alleen wil bouwen. „We hebben altijd gezegd dat we het met een partner willen doen.” Hij ontkent dat Delta het hele project nu zou moeten verkopen omdat het bedrijf er financieel zo slecht voor zou staan. „Daarin herkennen we ons helemaal niet.”

Kemeling laat vanuit een hotelkamer in Amerika weten dat hij de analyse over de betaalbaarheid van een nieuwe kerncentrale al in 2008 heeft gemaakt. Het was een erg technisch rapport, zegt hij. Greenpeace benaderde hem eind 2009 om het in eenvoudigere, begrijpelijke taal op te schrijven. Dat heeft hij gedaan. De strekking van het rapport – die luidt: aan het bouwen van kerncentrales zitten grote risico’s en onzekerheden – is daardoor niet veranderd. Hij heeft Greenpeace niet naar de mond gepraat, zegt hij. „Ik ben niet tegen kernenergie. Ik wijs alleen op de risico’s.” En die zijn er.

De grootste onzekerheid is de toekomstige prijs van stroom. Kemeling verwacht dat de kostprijs van duurzame bronnen, met name zonne-energie, zo snel zal dalen, dat over een jaar of twintig de elektriciteitsprijs niet meer stijgt, maar juist gaat dalen. Dat kan een probleem zijn wanneer je miljarden investeert in een kerncentrale. Zo’n centrale staat er voor zestig jaar. Bij economische analyses wordt vaak uitgegaan van een stroomprijs die 1 à 2 procent per jaar stijgt. Maar als die prijs over een jaar of twintig niet meer stijgt, zoals Kemeling voorspelt, verdienen de investeerders hun miljarden dan wel terug? Kemeling heeft er twijfels over.

Hoeveel een nieuwe kerncentrale kost is niet helemaal duidelijk. De genoemde bedragen lopen erg uiteen, van 4 tot 8 miljard euro. Hoeveel Delta daarvan kan lenen bij banken, wil de woordvoerder niet zeggen. Duidelijk is dat het bedrijf zich de afgelopen jaren al flink in de schulden heeft gestoken. De kredietwaardigheid is gedaald en is nu een van de laagste van alle Europese energiebedrijven. Als het bedrijf nu geld leent, moet het daarop een hoge rente betalen. Slimmer is het om de kerncentrale voor een groot deel door een financieel sterkere partner te laten betalen, die onder gunstigere voorwaarden kan lenen. Namen die worden genoemd zijn het Duitse RWE (de eigenaar van Essent) en het Franse EDF.

Als zo’n buitenlandse partner de kerncentrale grotendeels betaalt, moet Delta dan ook zijn aandelen uit handen geven? Dat hoeft niet perse. Er zijn constructies te bedenken waarbij de opbrengsten uit de kerncentrale voor het grootste deel naar de buitenlandse partner gaan, terwijl Delta de zeggenschap houdt over de centrale, bijvoorbeeld via preferente aandelen. Dat laatste wil het Zeeuwse bedrijf ook graag, zegt de woordvoerder. „Meer dan 50 procent van de nieuwe kerncentrale moet in publieke handen blijven”, zegt hij. Dat wil het kabinet. Delta is zelf in publieke handen. De aandelen zijn in handen van provincies en gemeenten. De provincie Zeeland is de grootste aandeelhouder, met een belang van 50 procent.

Ook al heeft Delta een krachtige partner, dan nog zal het een beroep moeten doen op staatssteun. Zonder staatsgaranties zal geen bank de miljarden beschikbaar stellen die nodig zijn. Het Franse Areva, dat nu een kerncentrale in Finland bouwt, krijgt steun van de Franse staat. De Amerikaanse president Obama heeft onlangs de eerste staatsgarantie van 8 miljard dollar gegeven voor de bouw van een kerncentrale. Zal de Nederlandse Staat daartoe bereid zijn? Misschien niet. Maar wellicht hoeft het ook niet. Parijs zou die rol ook op zich kunnen nemen. Zeker als Delta als partner het Franse EDF kiest, een bedrijf dat deels in handen is van de Franse Staat. Bovendien wil Frankrijk zijn nieuwste type kerncentrale (de EPR) graag aan de man brengen.