Bijrollen bestaan helemaal niet meer

Le père de mes enfants Regie: Mia Hansen-Løve. Met: Louis-Do de Lencquesaing, Chiara Caselli, Alice de Lencquesaing.In: Ketelhuis, Amsterdam,Cinemariënburg, Nijmegen. *****

Toevallig komt Le père de mes enfants van Mia Hansen-Løve in dezelfde week uit als Nowhere Boy van Sam Taylor Wood. Twee films van vrouwelijke regisseurs over sterke, charismatische mannen. Nowhere boy gaat over de moeizame jeugd van John Lennon, Le père de mes enfants over de charmante filmproducent Grégoire Canvel, een personage dat nauwkeurig is gebaseerd op de in 2005 overleden Franse producer Humbert Balsan.

Maar beide films gaan evenzeer over de vrouwen naast de mannen: in het geval van Lennon zijn tante Mimi die hem opvoedde, en zijn losbandige moeder Julia; bij Le père de mes enfants de echtgenote en drie jonge dochters van Canvel. In die nadrukkelijke aandacht voor de bijfiguren – die eigenlijk geen bijfiguren meer zijn – valt wellicht de hand van een vrouwelijke filmmaker te herkennen. Misschien omdat vrouwen traditioneel zo nadrukkelijk in een bijrol zijn geduwd, hebben ze een sterk zintuig ontwikkeld voor wat in een klassieke filmvertelling slechts ondergeschikte personages zouden zijn.

Hun mannelijke collega’s zitten nog meer vast in de mythe van het heroïsche individu, de geniale eenling. Vrouwelijke regisseurs laten juist de verbindingen zien tussen de personages. Die nevenfiguren kunnen vrouwen zijn, maar dat is niet noodzakelijk. The Hurt Locker van Kathryn Bigelow besteedt evenveel aandacht aan de lotgevallen van de held, sergeant James, als aan de dynamiek binnen zijn legereenheid. Allemaal mannen.

Le père de mes enfants is een ontroerende en aangrijpende film van een van de grootste talenten van de Franse film van dit moment. Ondanks haar Scandinavische naam is Mia Hansen-Løve, die de film ook schreef, een Franse filmmaker, in 1981 geboren in Parijs, die haar carrière begon als criticus van Cahiers du Cinéma.

Le père de mes enfants is een treffend voorbeeld van het vervagen van de grens tussen hoofd- en bijrollen, omdat de held Canvel halverwege de film sterft. Daarmee zou de film vanuit conventioneel vertelperspectief afgelopen zijn. Maar Hansen-Løve gaat het juist nadrukkelijk om de vraag: hoe gaat het verder, niet alleen met zijn gezin, maar ook met het filmbedrijf dat hij achterlaat en de mensen die daar werken?

Grégoire Canvel (Louis-Do de Lencquesaing) is een aristocratische verschijning, die zijn roeping heeft gevonden in de filmwereld. Door het ene gat met het andere te vullen heeft hij zo’n vijftig films van de grond gekregen, meestal compromisloze, artistieke projecten met een geringe kans ooit geld terug te verdienen aan de bioscoopkassa. Dat is lang goed gegaan, maar op het moment dat de film begint heeft hij ‘één film te veel’ onder zijn hoede genomen en het hele kaartenhuis van zijn bedrijf, Moon Films, wankelt. Zijn gezin probeert hij zoveel mogelijk af te schermen van zijn stijgende financiële en geestelijke wanhoop.

Filmproducenten moeten tot hun frustratie op feestjes vaak uitleggen wat ze nu eigenlijk doen. Na Le père de mes enfants hoeft niemand die vraag meer te stellen: de film geeft een exact beeld van de werkzaamheden van een producent, die tegelijk een hotel regelt voor een Koreaanse filmploeg, een depressieve acteur opbeurt en onderhandelt met het laboratorium dat zijn films ontwikkelt.

De schets van het Franse filmmilieu is niet het enige wat deze film zo bijzonder maakt. Dat zit ’m nog meer in het sensitieve, min of meer neutrale beeld van Gregoires neergang en de gevolgen daarvan voor zijn omgeving. De neerwaartse spiraal kent geen duidelijk begin. Wat eerst nog net goed ging, gaat plotseling net fout. Gregoire klampt zich vast aan de rol die hij kent, in zijn werk en thuis. Alleen in korte flitsen zien we een glimp van wat er werkelijk in hem omgaat, als hij plotseling hondsmoe een dutje doet in zijn kantoor, of in de vage reflectie van zijn gezicht op een computermonitor. Ook bij de andere personages, zowel de volwassenen als de kinderen, zien we hun ware gevoelens vaak pas als zij alleen zijn.

Welbeschouwd is het een wonder dat iemand van 27 zo’n doordachte en doorleefde film kan maken over een thema dat haar eigen levensfase ver overstijgt. Wanneer een film zo goed is als Le père de mes enfants kan de biografie van de regisseur ook weer niet alles verklaren.