Uitspraak 51: is cocaïne import strafbaar als de Duitse douane het mede organiseert?

De Duitse douane heeft een cocaïne importhandel opgezet waarmee het kopers arresteert. De Nederlandse justitie doet mee, maar verzwijgt in de rechtszaal de rol van de douane. Met commentaar van NJB-redacteuren Ybo Buruma, Taru Spronken en NJB medewerker Theo de Roos,  hoogleraren strafrecht. Met een reactie van Herman Bolhaar, hoofdofficier in Amsterdam onder nr. 11

cocaïneDe Duitse douane heeft een cocaïne importhandel opgezet waarmee het kopers arresteert. De Nederlandse justitie doet mee, maar verzwijgt in de rechtszaal de rol van de douane. Met commentaar van NJB-redacteuren Ybo Buruma, Taru Spronken en NJB medewerker Theo de Roos,  hoogleraren strafrecht. Met een reactie van Herman Bolhaar, hoofdofficier in Amsterdam onder nr. 11

De Zaak.
De Nederlandse politie arresteert in september vier mannen die een grote lading cocaïne uit Hamburg naar Nederland willen brengen. Eén van hen, een Duitser, vertelt dat hij sinds begin 2008 als ‘Vertrauensperson’ voor het Duitse Zollkriminalamt werkt. Hij organiseert cocaïnetransporten uit Zuid- Amerika, werft klanten en regelt verpakking en transport. De Duitse douanerecherche arresteert op zijn aanwijzingen de kopers. De informant vertelt meestal dat de cocaïne dankzij een corrupte douanier aan wal gebracht wordt, een zekere U. In werkelijkheid geeft deze U. hem namens de douane instructies hoe de kopers kunnen worden verleid zoveel mogelijk cocaïne te bestellen. De informant werkt op commissie. Hij krijgt van de douane tien procent van de koopsommen.

Wat is het probleem?
Het openbaar ministerie vermeldt van deze voorgeschiedenis helemaal niets, tot twee dagen voor de zitting. En het maakt verschil voor de strafbaarheid of iemand op eigen initiatief, in opdracht van of uitgelokt door de overheid in drugs handelde.

De advocaten van de verdachten vinden dan ook dat het Openbaar ministerie ontlastende informatie met opzet heeft verzwegen. Justitie was al in maart op de hoogte van deze ‘sting-operatie’, had kennis gemaakt met U. en was door hem ingelicht over deze informant. Door dat allemaal te verzwijgen zijn de rechten van de verdediging ‘op grove wijze veronachtzaamd’. Justitie zou het recht om te vervolgen hebben verspeeld.

Hoe verdedigt het OM deze handelwijze?
Justitie ontkent dat de informant in opdracht van en met medeweten van de Duitse douanerecherche de drugsdeal organiseerde. De Duitse informant deed dat juist op eigen initiatief en dus is hij alleen aansprakelijk voor zijn criminele handelen. Die informantenstatus doet er dus niet toe. Dat het OM zijn werkzaamheden voor de rechter en de advocaten verzweeg was in diens belang, om „de informant te beschermen”.

Gaat de rechtbank hierin mee?
Nee, sterker, die maakt er gehakt van. Het openbaar ministerie wist al maanden voor de arrestatie dat een Duitse criminele burgerinfiltrant bezig was cocaïne te importeren. Dat de Duitse justitie hem ‘uitdrukkelijk had opgedragen’ dat juist niet te doen, zoals het OM beweerde, is zelfs onwaar. Uit e-mails, teruggevonden op diens computer blijkt de douane gedetailleerd opdrachten te geven. Criminele burgerinfiltratie mag in Nederland alleen ‘in zeer uitzonderlijke omstandigheden’ en voor een korte tijd, met toepassing van een aantal wettelijke normen. Daar heeft het OM zich ‘op geen enkele manier’ gehouden. In het dossier zat ‘geen enkel stuk’ waaruit de rechter kon afleiden dat het OM deze informant al maanden kende. Alleen omdat de advocaat lont rook en de rechter commissaris snel per fax wat vragen kon stellen, kwam de zaak uit. En pas toen wilde officier op de zitting wel erkennen dat men elkaar al maanden eerder op het Amsterdamse parket ontmoet had. En dat van deze bijeenkomst geen notulen of proces verbaal was gemaakt.

En de uitslag?
Het OM heeft ‘cruciale ontlastende informatie’ verzwegen en daarmee een ‘ernstige inbreuk’ gemaakt op het strafproces zodat de verdachten geen eerlijk proces konden krijgen. De verdachten gaan vrijuit.

Lees hier het vonnis van de rechtbank Amsterdam. En hier een krantenbericht over deze kwestie.