Waarom bestaat de Top 40 eigenlijk uit veertig hits?

Waarom bestaat de Top 40 eigenlijk uit veertig hits en niet uit dertig of vijftig, vraagt Peter Deumer uit Utrecht zich af.

Veertig lijkt inderdaad een volstrekt willekeurig getal en dat is het in zekere zin ook. Want er zijn talloze hitlijsten, die kunnen bestaan uit de twintig, vijftig of zelfs honderd populairste platen van dat moment.

Het fenomeen hitparade is al bijna een eeuw oud. Het is ontstaan in de VS waar Billboard, het tijdschrift voor de muziekindustrie, rond 1914 al lijstjes publiceerde als ‘Popular Songs Heard in Vaudeville Theaters Last Week’ en ‘The Billboard’s Song Hints’. Het ging toen nog niet om de meest verkochte platen, maar om de liedjes die het vaakst live gespeeld werden. Toen de radio en de grammofoonplaat populair werden, publiceerde Billboard verschillende hitlijsten: de meest verkochte, de meest door discjockeys gedraaide en de meest in jukeboxen afgespeelde nummers. Ze werden in 1955 samengevoegd tot een lijst aller lijsten: de Top 100, later omgedoopt in de Billboard Hot 100, waarin de populairste singles staan, gebaseerd dus op verkoopcijfers, airplay én jukeboxen.

In Nederland is de Top 40 de bekendste hitlijst, maar niet de eerste. Pete Felleman presenteerde in 1949 de allereerste hitparade op de Nederlandse radio, die was gebaseerd op de Best Sellers Chart van Billboard. Daarna gingen ook tijdschriften hitlijsten publiceren. Elsevier was in 1956 de eerste en daarna volgden er al snel meer. En in 1963 zond het VARA-radioprogramma Tijd Voor Teenagers voor het eerst zijn eigen toptien uit op basis van een telefonisch onderzoek onder platenwinkels.

De Nederlandse Hitparade van Joost den Draaier (Willem van Kooten) werd het populairst. De show begon op 2 januari 1965 bij de piratenzender Radio Veronica en groeide uit tot een wekelijkse gebeurtenis waar je voor thuisbleef.

Van oudsher worden hitlijsten samengesteld uit verkoop van fysieke singles en airplay, maar dat is in het internettijdperk niet representatief. Vandaar dat de Mega Top 50 sinds 2005 ook legale downloads meetelt. Deze nieuwe samenstelling werd overigens geruisloos ingevoerd.

TMF wilde in 2008 ook illegale downloads meetellen om de populariteit van muziek onder jongeren tussen de 13 en 19 jaar te meten. Met behulp van zogenoemde ‘webspiders’ kon de muziekzender registreren welke muziek bij enkele grote torrent- en peer-to-peerwebsites werd gedownload. Maar na kritiek zag TMF hier op het laatste moment van af.