Voor al uw wildplak, en ook het verwijderen ervan

Gemeenten en bedrijven doen zaken met een affiche-opruimer die zelf vervuilt.

Bizon ruimt de affiches op die dochteronderneming Reality illegaal plakt.

Op de ‘voor-foto’s’ zijn groezelige elektriciteitshuisjes te zien, die zijn volgeplakt met verlopen posters. Op de ‘na-foto’s’ hangen de posters strak in een lijstje en zijn de huisjes schoongemaakt. Het zijn foto’s uit een brochure van Bizon Mediagroep. Het bedrijf, dat ooit zelf begon als Amsterdamse wildplakker, opereert sinds 1996 op diverse plaatsen in Nederland volgens een vast stramien: het biedt gemeenten aan om delen van de openbare ruimte vrij te houden van wildplakkerij en graffiti en verlangt in ruil daarvoor dat het op diezelfde plaatsen kosteloos lijstjes kan aanbrengen die als reclamedrager dienen. Deze verhuurt het bedrijf aan derden.

Wat de brochure van Bizon niet vermeldt is dat de posters op de voor-foto’s veelal zijn opgehangen door Reality Outdoor, een dochteronderneming van Bizon. Het bedrijf verdient dus zowel met legale als illegale buitenreclame.

Omdat dochterbedrijf Reality een de facto monopolie onderhoudt op de Nederlandse wildplakmarkt was het „bestrijden” van wildplak nooit een probleem voor Bizon. Een telefoontje volstond om een gemeente ervan te ontzien, vertelt Remko van der Klis, directeur en mede-eigenaar van Reality. Omgekeerd diende de vervuiling die het bedrijf zelf creëerde als middel om gemeentes te overtuigen van de noodzaak van samenwerking met „schoonmaakbedrijf” Bizon. Ook konden klanten van Bizon die om financiële of andere redenen de voorkeur gaven aan wildplak in plaats van legale affichage bij hetzelfde bedrijf terecht voor al hun handel.

Bizon doet naar eigen zeggen inmiddels met 65 gemeenten zaken. Zo is het sinds 2001 vaste partner van de gemeente Hilversum. Die noemt samenwerking met Bizon op haar site „onontbeerlijk in de strijd tegen wildplakkerij”. Het bedrijf heeft ook contracten met nutsondernemingen, als netbeheerders van elektriciteitsbedrijven en KPN. Op de tienduizenden transformatorhuisjes van netbeheerder Enexis mag Bizon reclame ophangen. In ruil daarvoor moet Bizon een deel van die kastjes schoonhouden. Volgens Van der Klis gebeurde dat vaak door middel van een telefoontje. „We kregen te horen waar we niet mochten plakken.”

Het Amsterdamse stadsdeel Geuzenveld-Slotermeer werkt ook samen met Bizon. „Het was een troep onder onze viaducten”, aldus een woordvoerder. „Nu is dat allemaal opgeruimd.” Wat het stadsdeel echter niet wist, is dat die viaducten eerder waren volgeplakt werden door het dochterbedrijf van Bizon, Reality.

Wildplak is verboden, maar omdat alleen op heterdaad betrapte wildplakkers veroordeeld kunnen worden, is het moeilijk voor de politie om ertegen op te treden. Alleen al in Amsterdam kostte het opruimen ervan de stad in 2008 meer dan een ton. De wildplaksector is elk jaar goed voor enkele miljoenen aan omzet.

Reality directeur Van der Klis hield de werkwijze van moederbedrijf Bizon lange tijd geheim, maar nu spreekt hij zich erover uit. Hij is in een zakelijk conflict verwikkeld met Bizon: Bizon wil zijn belang in het bedrijf verkopen. Volgens Van der Klis omdat hij Reality en een aantal andere bedrijven de laatste jaren concurrentie voor Bizon zijn geworden. „Ze voelen zich bedreigd.” Bizon heeft een voorstel gedaan aan de gemeente Amsterdam om de stad volledig te ontdoen van wildplak en zou zo Reality de nek om willen draaien na de verkoop van haar aandelen.

Volgens Bizon is het niet onbekend dat hun bedrijf belangen in de wildplak heeft. „We hebben daar nooit geheimzinnig over gedaan”, zegt eigenaar Hans Moerkerk. Daar denken de partners van het bedrijf echter anders over. „Ik sta versteld”, zegt Jan Bakker, woordvoerder van Enexis. „Als dit blijkt te kloppen, gaat de directie zeker even het contract tegen het licht houden. Het lijkt mij absoluut niet kies als men elders zelf wildplakt”, aldus Bakker.

Moerkerk beschuldigt Van der Klis van een poging tot chantage. „Zij zien hun brood door ons bedreigd, daarom hangen ze dit nu aan de grote klok.” Volgens Moerkerk diende het belang van Bizon in Reality om de wildplak „om te buigen naar legale affichage”. Bizon wil zich nu echter ontdoen van het belang in Reality om wildplak beter te kunnen bestrijden.

In de hoofdstad zijn inmiddels diverse plakzuilen en lijstjes van het bedrijf vernield door onbekenden. Kleine affiches met de tekst ‘Gedachten kun je altijd vrij parkeren’ ontsieren de reclamedragers. De ruiten bij het kantoor van Bizon zijn ingegooid. „Dat komt allemaal uit hetzelfde kamp”, aldus Moerkerk.