Retour Den Haag-Brussel

Na koffie komt ook de crisis van rechts

Het lijdt geen twijfel: de crisis kwam van rechts, betoogt de SP in haar vorige week gepresenteerde verkiezingsprogramma. „Zonder bron”, twitterde Femke Halsema direct. „Had misschien ook gek gestaan (‘zoals Halsema altijd zegt’)” liet ze haar volgelingen schamperend weten. Waar zou de leider van GroenLinks op doelen? De SP geeft rechts al jaren consequent de schuld van de crisis. En de socialisten verzetten zich ook al vóór de crisis tegen ontwikkelingen in de financiële wereld waar nu iedereen schande van spreekt.

GroenLinks was tot nu toe genuanceerder in haar analyse, maar Halsema kwam onlangs in een tv-debat met „de crisis kwam van rechts”. Het bekt lekker als variant op „de kogel kwam van links”, voor het eerst te horen na de moord op Fortuyn; een frase waar zij destijds schande van sprak.

In het parlement was haar motto nog niet te horen. Wel het wat onschuldiger „de koffie kwam van rechts” van partijgenoot Kees Vendrik toen een collega in een knus debat in een van de achterafzaaltjes een kopje omstootte.

Misschien tijd om wat vaker naar de overkant te luisteren. Daar, in de Eerste Kamer, relativeerde oud-Shell-baas en CDA-senator Rein Willems ruim een jaar geleden het belang van gelijk hebben met de boer die op het kerkhof ligt en op wiens grafzerk staat: „Hier leit boer Pieter en zijn knechts, hij had gelijk, hij kwam van rechts.” (JW)

Mooie woorden en gruwelijke zaken

In de politieke retoriek gelden een paar regels, uitgedokterd door vooral Amerikaanse spindoctors. Eén daarvan: als een beleidsmaatregel je niet bevalt, geef die een naam die gruwelijk klinkt. Alsof het eigenlijk onmogelijk is er voor te zijn. Bekendste voorbeeld uit de literatuur: de deathtax, voor het heffen van belasting op erfenissen. VVD’ers hebben die les in hun oren geknoopt en spreken sinds enkele jaren graag van ‘sterftaks’, niet van successierechten. Andersom geldt het ook: impopulaire maatregelen moet je in een mooi woord verpakken om ze geaccepteerd te krijgen. Zoals president Bush (jr.) veelvuldig deed. Zo noemde hij een wet die het hakken van bomen makkelijker maakt healthy forest plan.

Afgelopen week toonde minister Gerda Verburg (Landbouw, CDA) zich een goede leerling. In een debat over megastallen kreeg zij het voor elkaar het woord megastal slechts één keer te noemen. Megastal klinkt gruwelijk, terwijl Verburg vóór is. En dus spreekt zij consequent van „grotere huisvestingssystemen”, „nieuwe stalconcepten” en „grotere stalsystemen”. Volleerd. En toch. Toen de Tweede Kamerleden, die wel de hele tijd het woord megastal bleven gebruiken, haar vroegen hoe ze dacht over de „comfortclass-stal”, zondigde ze tegen de spinners-les. Ze wilde zich er niet aan committeren. Terwijl dat woord toch prachtig klinkt. (PvO)

Geen geklap, wel gegrinnik bij SGP

De nieuwe SGP-leider, Kees van der Staaij, trad twaalf jaar geleden al toe tot de Kamer. Echt nieuw is de nummer twee op de lijst, Elbert Dijkgraaf. Zaterdag presenteerde de hoogleraar economie zich in Amersfoort aan bijna vierhonderd partijafgevaardigden, allen man, blank en in donker pak. Ze aanvaardden zijn speech, maar zonder ooit te klappen: de orthodox-protestanten zijn afhankelijk van Gods hulp en zegen, elkaar bejubelen is er niet bij. Gestemd werd er wel. Alle stemmen gingen naar Van der Staaij, op één na, die naar Dijkgraaf ging. „Ik ben het oneens met die stem”, zei de hoogleraar, die zich een vlotte prater toonde.

In een gloedvol betoog legde Dijkgraaf uit waarom ook de SGP de hypotheekrenteaftrek wil aanpakken, waarom de partij 1,4 miljard wil korten op kinderopvang, een vlaktaks wil en, bovenal, waarom de SGP „de meest vrouwvriendelijke partij van Nederland” is. De donkere mannenbroeders grinnikten hoorbaar. Dijkgraafs argument: „We wisten al jaren dat de overheid miljarden moet bezuinigen. Maar de politiek wist dat te maskeren door met onzalige maatregelen duizenden vrouwen de arbeidsmarkt op te jagen. Gezinnen betaalden de rekening, vrouwen en kinderen. En dan vragen mensen mij in mijn werkomgeving hoe ik me aan zo’n partij kan verbinden.” (PvO)

Bijdragen: Pieter van Os en Jeroen Wester.