Piraten? Nee hoor, vissers!

De Nederlandse marine heeft gisteren weer twaalf Somalische piraten opgepakt.

En opnieuw werden ze vrijgelaten. Niemand kan of wil de zeerovers berechten.

Opnieuw heeft de Nederlandse marine Somalische piraten opgepakt. En opnieuw zijn de zeerovers direct weer vrijgelaten.

Het fregat Hr. Ms. Tromp, dat deel uitmaakt van de antipiraterijmissie Atalanta van de EU, dwong gisteren met waarschuwingsschoten twee bootjes met twaalf zeerovers tot stoppen op de Indische Oceaan. De twaalf, met machinegeweren en ladders, waren in hoog tempo op de Tromp afgekomen, kennelijk in de veronderstelling dat ze een koopvaardijschip in het vizier hadden. Toen de Tromp ze tot stoppen dwong, gooiden ze snel hun wapens en ladders overboord. Piraten? Wij? Vissers, zult u bedoelen!

En zo gaat het vaker, in de strijd tegen de Somalische zeerovers. De Tromp heeft deze maand nu in totaal 44 piraten onderschept, ontdaan van hun ‘aanvals-skiffs’ en op een bootje terug richting Somalië gezet. Marines uit andere landen doen dit ook. Ontstond vorig jaar april nog ophef in de Tweede Kamer toen De Zeven Provinciën voor het eerst opgepakte piraten liet gaan, inmiddels lijkt er een zekere berusting te ontstaan.

„Vergeet niet dat je overtuigend bewijs moet hebben om een kansrijke rechtszaak te beginnen”, zegt een woordvoerder van de Atalanta-missie. De EU kan aan Kenia vragen of het verdachten uit buurland Somalië wil overnemen ter berechting, indien het land dat de piraten oppakt zelf niet tot vervolging wil overgaan. Kenia heeft daartoe akkoorden gesloten met de EU en de NAVO, die ook een antipiraterijmissie voert. Gisteren wilde Nederland dus niet overgaan tot vervolging, zo bevestigt het Landelijk Parket. Justitie zag onvoldoende bewijsmateriaal. De EU ook niet, en dus werd Kenia niet eens gepolst.

Hard op de Tromp afvaren terwijl je een kalasjnikov draagt is nou eenmaal niet genoeg om achter de tralies te verdwijnen, legt de zegsman van Atalanta uit. „We weten allemaal dat het piraten zijn, maar we moeten ze echt tijdens het enteren grijpen. Als de politie na een bankoverval iemand met een revolver aantreft, weet je ook hoe laat het is – maar als er verder geen bewijs is, houdt het toch op. Ook voor justitie in Kenia.”

Een goed ingevoerde bron in de internationale marinemissie zegt dat de zaak iets minder eenvoudig ligt. Hij zegt dat Kenia soms „politiek bedrijft”. Zo weigerde Kenia in december een verzoek om dertien zeerovers over te nemen van de Hr. Ms. Evertsen – ondanks wat een woordvoerder van Defensie noemt „alle bewijs dat je je maar kunt wensen”, zoals foto’s van de piratenaanval op een vrachtschip en ooggetuigenverklaringen. Kenia, dat al meer dan honderd verdachten heeft opgenomen, wil meer (financiële) steun voor het vervolgen van zeerovers, zegt de bron. Menig waarnemer denkt dat versterking van de justitiële capaciteiten in Kenia voorlopig de beste optie is in het juridische deel van de strijd tegen piraterij.

Strafrechtexperts wijzen er op dat Nederland de door de Evertsen opgepakte piraten zelf had kunnen vervolgen. Piraterij door wie dan ook, waar dan ook, mag in Nederland vervolgd – een principe dat ooit ontstond om de wereldzeeën veiliger te maken. Den Haag kiest er voor om vervolging van Somalische piraten alleen te overwegen als er een direct Nederlands belang bij is, zoals een aanval op een Nederlands vrachtschip. Zo worden wel Somaliërs vervolgd die een schip uit de Nederlandse Antillen hebben aangevallen. „Andere landen vervolgen ook nauwelijks zelf piraten”, zegt de bron. „Men weet niet wat men moet met de Somaliërs na hun straf. Nederland wil niet als enige straks met tientallen ex-piraten zitten. Geen onredelijke overweging.”