Eigentijdse superheld Jack Bauer stopt ermee

De tv-serie 24, waarin ‘Jack Bauer’ (Kiefer Sutherland) aanslagen voorkomt en terroristen martelt, stopt na acht seizoenen. Terugblik op een revolutionaire televisieserie.

De wereld is een superheld armer. Afgelopen weekeinde maakte de Amerikaanse tv-zender Fox bekend dat Jack Bauer stopt: het achtste seizoen van de tv-serie 24, dat nu in de Verenigde Staten wordt uitgezonden, is het laatste. Wel komt er waarschijnlijk nog een speelfilm waarin Jack Bauer nogmaals de wereld binnen 24 uur van een terroristische aanslag gaat redden.

Als reden geeft Fox dat de kijkcijfers daalden tot 9 miljoen, terwijl vorig jaar nog minstens 13 miljoen mensen keken. Volgens het tijdschrift Hollywood Reporter waren bovendien de kosten opgelopen tot 120 miljoen dollar per seizoen. Het stoppen werd vergemakkelijkt omdat veel contracten afliepen. Een verlenging zou 24 nog duurder hebben gemaakt.

In een verklaring op Fox.com van Kiefer Sutherland en de andere producenten staat dat men de serie op een „hoogtepunt” wil laten stoppen. Sutherland noemt Jack Bauer de rol van zijn leven. „24 is veel meer dan een tv-serie”, zegt directeur Peter Rice van Fox. „Het heeft het dramagenre opnieuw gedefinieerd en een van de meest bewonderde actiehelden uit de tv-geschiedenis geschapen.”

De serie 24 wist als geen andere de sfeer van de eerste tien jaar van de 21ste eeuw te definiëren. Twee maanden voor het debuut van de serie in 2001 stortten de Twin Towers in New York in. Jack Bauer deed vanaf dat moment in de hectische en vaak adembenemend spannende televisiereeks alles om nieuwe aanslagen van terroristen te voorkomen. Het was revolutionaire televisie, omdat het geen samenvatting gaf van hoogtepunten, maar van minuut tot minuut de hoofdpersoon en de vijand in actie volgde. In 24 afleveringen van een uur was de kijker minutieus getuige van wat er gebeurde.

Een tikkende klok op het scherm en splitscreens met beelden van de actie tegelijk op meerdere plaatsen waren gimmicks, maar tot en met het laatste seizoen bleef de formule werken. Volgens producent Howard Gordon begonnen de creatieve beperkingen echter te wringen en was er nog geen goed idee voor een negende seizoen. Vierentwintig uur is een lang voor een tv-serie om een verhaal spannend te houden. 24 kende dan ook wel dipjes – Jack Bauers dochter Kim die in het bos een poema tegenkomt – en er waren soms doorzichtige plotwendingen die het verhaal moesten rekken.

Behalve dat 24 uitstekend inspeelde op de tijdgeest van angst voor terreur was de serie ook politiek spraakmakend. Met name de manier waarop Jack Bauer terroristen ondervroeg om achter de informatie te komen die een grote ramp kon voorkomen kreeg steeds meer kritiek. De serie leek martelen als een legitieme ondervragingstechniek te beschouwen omdat, zoals Jack Bauer vaak zei, er gezien de urgentie „gewoon geen andere opties zijn”.

Tegenstanders brachten daar tegenin dat martelen helemaal niet efficiënt of gewoon ontoelaatbaar is. Mensen uit inlichtingenkringen klaagden dat 24 het publiek opscheepte met te hoge verwachtingen en dat de normen van hun rekruten onder invloed van de serie vervaagden.

De makers vonden de ophef aangenaam maar overdreven: „Het is maar een televisieserie.” Ze beloofden beterschap en lieten in het zevende seizoen – dat nu in Nederland te zien is – Jack Bauer over het onderwerp ondervragen door een Senaatscommissie. Bauer toonde enig berouw, maar hield vol dat de tijd nu eenmaal soms dringt.

24 is de eerste serie in de recente geschiedenis die het aandurfde om een verhaal uit te smeren over vele afleveringen. Bijna alle series beperkten zich tot een formule met iedere week een afgerond verhaaltje. Hoogstens was er plek voor enige karakterontwikkeling van de hoofdpersonen, maar noodzakelijk was die niet. Zeker de eerste seizoenen speelde ook Bauers privéleven een belangrijke rol in de serie. Zo effende 24 het pad voor andere langdurige en ingewikkelde epossen, zoals Lost, dat ook bezig is aan zijn afscheidseizoen.

24 won meer dan zestig Emmy Awards en is door een groot publiek in tal van landen omarmd. Niet alleen tijdens de ‘live’-uitzendingen van steeds een volgend uur avontuur op de tv, maar misschien nog wel meer als dvd-box. De serie leent zich uitstekend voor sessies waarin een heel seizoen zonder onderbrekingen wordt bekeken.

In zijn afscheidsverklaring begon Kiefer Sutherland meteen over de 24-speelfilm, waarin de actie van een etmaal wordt samengebald in twee uur. Tegen het tijdschrift Variety zei hij dit weekeind dat hij als Jack Bauer in die film voor het eerst lange reizen kan maken. „In de tv-serie moest de crisis naar ons komen. We konden nooit verder reizen dan naar de andere kant van de stad.” Het slot wordt in de VS op 24 mei uitgezonden.