Alleenheerser met een paardenhart

Met 10 miljoen dollar aan prijzengeld werd zaterdag de Dubai World Cup verreden. De man achter deze paardenrace: sjeik Mohammed bin Rashid Al Maktoum. Hij geldt als charmant en ambitieus.

Stelt u zich eens voor. U dobbert in een zwembad op het dak van een vijfsterrenhotel met uitzicht op een paardenrenbaan in Dubai (goedkoopste kamer 3.000 dollar). Terwijl u naar uw yoghurtdrank grijpt, hoort u de donderende hoeven van de mooiste volbloedpaarden ter wereld. Eerder op de dag heeft u van een overdadig breakfast with the stars genoten. En vanavond bezoekt u een concert van Elton John en Santana. Fata morgana?

Voor vele duizenden paardensportliefhebbers niet. Zij zagen zaterdag hoe de Braziliaan Tiago Pereira en zijn paard Gloria de Campeano de Dubai World Cup wonnen, met 10 miljoen dollar de hoogst gedoteerde race ter wereld. Eerder op de dag werd er ook een Nederlands ‘succesje’ behaald door Adrie de Vries, de 41-jarige jockey die met zijn paard Jaafer een race in het bijprogramma won. Prijzengeld: 250.000 dollar.

De vijftiende editie van de Dubai World Cup vond plaats op Meydan (Trefpunt), een nieuwe baan van kunstzand waarbij Ascot verbleekt. „Adembenemend”, noemt De Vries het futuristische complex na zijn overwinning per telefoon vanuit Dubai. „Zo mooi heb ik het niet eerder gezien. En wat een ontvangst! Alle jockeys zitten in een super-de-luxe hotel aan het strand met sauna en massage. Op iedere straathoek loop ik wel een jeugdheld tegen het lijf.”

Meydan – dat behalve een hotel en renbaan plaats biedt aan een bioscoop, museum en jachthaven – is ontworpen door de Maleisische architect Teo A. Khing, die eerder een skyline in de oase vorm gaf. De kosten – 2 miljard dollar – komen voor rekening van sjeik Mohammed bin Rashid Al Maktoum, de minister-president van de Verenigde Arabische Emiraten en emir van Dubai.

Zichtbaar trots liep de geestelijk vader van het paardenparadijs zaterdag voor het oog van tientallen camera’s langs de jockeys en hun paarden. Een tikkeltje behoedzaam, in traditionele kledij, de baard netjes getrimd. „Hier heb ik maanden naar uit gezien”, zei hij tegen een Britse verslaggever, die hem met your highness aansprak. „De beste paarden en jockeys van de wereld in je eigen achtertuin. Wat wil je nog meer?”

De heerschappij van de Maktoums gaat ver terug. Al in 1833 grepen zij de macht in het toen nog onbeduidende staatje en sindsdien functioneren zij als een koningshuis, maar dan een van de oude stempel: met absolute macht. Mohammed is de derde van vier zoons van sjeik Rashid, emir van Dubai tot aan zijn dood in 1990. Hij geldt als charmant, werkverslaafd en ambitieus. Zijn liefde voor paarden werd hem met de paplepel ingegoten.

„De vader van sjeik Mohammed reed op een Arabische volbloed door Dubai in de tijd dat er geen auto’s waren”, vertelt Graeme Wilson, auteur van de internationale bestseller The Maktoums: legends of the turf. „Zijn zoon trok er als kind iedere middag met zijn broers op uit. Hij kent zijn paarden door en door. Aan één blik heeft hij vaak al genoeg.”

Sjeik Mohammed (61) is geen onverdienstelijk ruiter. Hij behaalde een paar titels in endurance, een tak van paardensport waarbij binnen een vastgelegde tijd een afstand – variërend van 25 tot 160 kilometer – in de vrije natuur wordt afgelegd. Vorig jaar liep zijn reputatie niettemin een flinke deuk op, toen zijn paard Tahhan op doping werd betrapt, nota bene door dezelfde paardensportfederatie (FEI) waarvan zijn vrouw, prinses Haya van Jordanië, voorzitter is.

„Geen doorsnee endurancerijder”, noemt de Nederlandse bondscoach Mechteld Gerding-Jonker hem. „Hij rijdt met zijn benen extreem naar voren: iets wat je bij ons zelden ziet. Maar hij heeft wel veel gevoel voor paarden, dat viel mij meteen op.” Volgens biograaf Wilson gaat de liefde van de sjeik zo ver dat hij soms middenin een wedstrijd van zijn paard stapt als hij het gevoel heeft dat het dier niet meer kan. „En dat terwijl hij onder zware druk staat om goed te presteren. Want iedereen kijkt op naar de heerser van Dubai.”

Een deel van zijn opleiding genoot de sjeik in het buitenland. Zo studeerde hij in Cambridge, niet ver van de beroemde renbaan van New Market. Met broer Hamdan bin Rashid zag hij in mei 1967 hoe Royal Palace daar een klassieker won. Deze ervaring wekte vermoedelijk zijn interesse voor de rensport, want negen jaar later kocht de sjeik via een tussenpersoon drie eenjarige volbloeds. Voor een zekere Hatta betaalde hij ruim 6.000 guinea’s, zo’n 10.000 euro. Een luttel bedrag in vergelijking met de vele miljoenen die hij later voor viervoeters zou neertellen.

De twee broers behoren sinds het midden van de jaren tachtig tot de meest succesvolle paardeneigenaren in de Engelse en Franse rensport. Om naar grote evenementen te reizen, schafte het tweetal een Boeing 747 aan, die van tijd tot tijd ook Maastricht aandoet voor Europese rennen. Eenzelfde toestel dient voor het vervoer van de volbloeds, waarvan sjeik Mohammed er inmiddels 3.800 bezit. De crème de la crème loopt onder de stalnaam Godolphin, vernoemd naar de beroemde Marokkaanse Berberhengst.

Met de introductie van de hoog gedoteerde en met luxe omgeven Dubai World Cup kreeg de rensport een internationaler karakter, zegt biograaf Wilson. Werden de belangrijkste rennen tot die tijd vooral verreden met paarden, jockeys en trainers van eigen bodem, tegenwoordig reizen hele gezelschappen de wereld rond van evenement naar evenement. „Zijn bijdrage aan onze sport moet niet worden onderschat”, zegt ook bondscoach Gerding-Jonker, die in 2005 op kosten van de vorst het WK in Dubai bezocht. „Hij kijkt niet op een miljoen meer of minder.”

Of dat zo slim is in een tijd dat ook het Midden-Oosten gebukt gaat onder financiële zorgen, valt te betwisten. Menig econoom schudde het hoofd toen het totale prijzenpakket in Dubai – 26,25 miljoen dollar voor tien wedstrijddagen in twee maanden – bekend werd. Maar marketingspecialisten spreken van een slimme zet. „Met zijn mega-evenement stelt sjeik Mohammed de wereld gerust dat Dubai niet kopje onder gaat”, schrijft de Schotse hoogleraar sportmarketing Sean Ennis per e-mail. „Naar mijn mening is hij de eerste Arabische heerser die zichzelf op zo’n agressieve manier in de markt zet in Europa, Noord-Amerika en Azië.”

Agressief is volgens kinderrechtenorganisaties ook de manier waarop sjeik Mohammed in het verleden jongens voor zijn kameelraces verwierf. Begin deze eeuw werd hij door een Amerikaanse rechtbank aangeklaagd voor het ontvoeren en knechten van duizenden Aziatische en Afrikaanse jongens, die volgens sommige getuigen zouden zijn uitgehongerd om hun gewicht op peil te houden. De Verenigde Arabische Emiraten betaalden miljoenen aan schadevergoeding, waarna een rechter de zaak in 2007 niet ontvankelijk verklaarde.

„Ik wil dat Dubai nummer één van de wereld wordt”, zei sjeik Mohammed vorig jaar tegen het tv-programma 60 Minutes. „Op ieder gebied.” Ook in de paardensportwereld wachten ze met spanning zijn volgende stap af.

Bekijk de race in Dubai via nrc.nl/sport